Έμπρακτη άρνηση της θεωρίας των δύο άκρων ο νέος νόμος

Η (προσωρινή;) απόσυρση του σχεδίου νόμου «για την καταπολέμηση ορισμένων μορφών και εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας μέσω του Ποινικού Δικαίου» επιτρέπει μια περισσότερο ουσιαστική συζήτηση για ένα ζήτημα γύρω από οποίο υπάρχει και εντός της αριστεράς μια (σε ένα βαθμό κατανοητή) απόκλιση απόψεων. Σχηματικά μιλώντας, για αρκετούς ανθρώπους με ειλικρινή αντιρατσιστικά αντανακλαστικά, το ζήτημα είναι ακανθώδες: είναι δυνατό να καταπολεμήσει κανείς το ρατσισμό και την ξενοφοβία διώκοντας ποινικά τους φορείς αυτών των απόψεων; Μήπως έτσι εισάγεται ένας ανεπίτρεπτος περιορισμός στο δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου; Μήπως επίσης –προχωρούν κάποιες προσεγγίσεις– ανοίγει κατ‘ αυτόν τον τρόπο ένας δρόμος που μπορεί αύριο να οδηγήσει στην ποινική καταστολή ανταγωνιστικών προς την καθεστηκυία τάξη αντιλήψεων (για παράδειγμα του κομμουνισμού ή του αναρχισμού) υπό το πρόσχημα της υποκίνησης σε πράξεις βίας και μίσους;

Τα ε­ρω­τή­μα­τα μοιά­ζουν εύ­λο­γα. Έχω, ό­μως, τη γνώ­μη ό­τι σε με­γά­λο βαθ­μό οι ε­πι­φυ­λά­ξεις αυ­τές εί­ναι ε­σφαλ­μέ­νες και συ­χνά ε­δρά­ζο­νται σε ελ­λι­πή ε­νη­μέ­ρω­ση. Εί­ναι, κα­τ’ αρ­χάς, σω­στό ό­τι η ποι­νι­κή κα­τα­στο­λή ορ­γα­νώ­νε­ται γύ­ρω α­πό τη δίω­ξη της α­ξιό­ποι­νης συ­μπε­ρι­φο­ράς και ό­χι γύ­ρω α­πό τη δίω­ξη του φρο­νή­μα­τος. Ο νό­μος ο­φεί­λει να τι­μω­ρεί πρά­ξεις, δη­λα­δή συ­μπε­ρι­φο­ρές που α­πει­λούν κά­ποιο έν­νο­μο α­γα­θό και ό­χι τις ι­δέες και τις σκέ­ψεις κα­θε­νός. Η διά­κρι­ση με­τα­ξύ πρά­ξης και φρο­νή­μα­τος α­πο­τε­λεί κε­κτη­μέ­νο, που κά­θε νό­μος ο­φεί­λει να σέ­βε­ται.
Ωστό­σο, αυ­τή η διά­κρι­ση, με­τα­ξύ πρά­ξης και φρο­νή­μα­τος, δεν εί­ναι πά­ντα προ­φα­νής. Τι συμ­βαί­νει ό­ταν ο λό­γος προ­τρέ­πει σε πρά­ξεις βίας βα­σι­σμέ­νος, μά­λι­στα, στις α­ντι­λή­ψεις πε­ρί φυ­λε­τι­κής α­νω­τε­ρό­τη­τας και κα­τω­τε­ρό­τη­τας; Σε αυ­τή την πε­ρί­πτω­ση μπο­ρεί κα­νείς να ι­σχυ­ρι­στεί ό­τι κι­νού­μα­στε α­κό­μα στο χώ­ρο των ι­δεών και του φρο­νή­μα­τος ή ο λό­γος παύει να α­πο­τε­λεί α­πλή εκ­δή­λω­ση της σκέ­ψης και προ­σβάλ­λει έν­νο­μα α­γα­θά (της α­σφά­λειας, της τι­μής, της σω­μα­τι­κής α­κε­ραιό­τη­τας) κά­ποιων τμη­μά­των του πλη­θυ­σμού με βά­ση την (φυ­λε­τι­κή, ε­θνο­τι­κή ή ό­ποια άλ­λη δια­κρι­τή) κα­τα­γω­γή ή ταυ­τό­τη­τά τους;

Κα­θυ­στε­ρη­μέ­νη α­ντα­πό­κρι­ση της Ελλά­δας

Η σχε­τι­κή συ­ζή­τη­ση δεν εί­ναι και­νούρ­για και δε διε­ξά­γε­ται μό­νο στη χώ­ρα μας. Κα­λό εί­ναι λοι­πόν να γνω­ρί­ζου­με τις ι­στο­ρι­κές και διε­θνείς της δια­στά­σεις προ­κει­μέ­νου να α­ξιο­λο­γή­σου­με τα ι­δε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κά της συμ­φρα­ζό­με­να.
Το κεί­με­νο του νο­μο­σχε­δίου που α­πο­σύρ­θη­κε και η αι­τιο­λο­γι­κή του έκ­θε­ση α­να­φέ­ρο­νται ρη­τά στη Διε­θνή Σύμ­βα­ση του Ο­ΗΕ «πε­ρί κα­ταρ­γή­σεως πά­σης μορ­φής φυ­λε­τι­κών δια­κρί­σεων» και στην α­πό­φα­ση – πλαί­σιο 2008/913/ΔΕΥ του Συμ­βου­λίου της Ευ­ρω­παϊκής Ένω­σης της 28-11-2008 “για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση ο­ρι­σμέ­νων μορ­φών και εκ­δη­λώ­σεων ρα­τσι­σμού και ξε­νο­φο­βίας μέ­σω του ποι­νι­κού δι­καίου”.
Η πρώ­τη α­πό τις δύο συμ­βά­σεις κα­ταρ­τί­στη­κε στο πλαί­σιο του Ο­ΗΕ το 1966 και προ­βλέ­πει ρη­τά την υ­πο­χρέω­ση των συμ­βαλ­λό­με­νων χω­ρών να κα­τα­πο­λε­μή­σουν τις φυ­λε­τι­κές δια­κρί­σεις, αλ­λά και κά­θε προ­πα­γαν­δι­στι­κή ε­νέρ­γεια και ορ­γά­νω­ση που βα­σί­ζο­νται σε ι­δέες ή θεω­ρίες πε­ρί α­νω­τε­ρό­τη­τας μιας φυ­λής ή χρώ­μα­τος ή ε­θνο­λο­γι­κής προέ­λευ­σης ή προά­γουν το φυ­λε­τι­κό μί­σος. Οι συμ­βαλ­λό­με­νες χώ­ρες α­νέ­λα­βαν τη συμ­βα­τι­κή υ­πο­χρέω­ση να θε­σπί­σουν νό­μο που να τι­μω­ρεί “… πά­σαν διά­δο­σιν ι­δεών βα­σι­ζο­μέ­νων ε­πί της φυ­λε­τι­κής α­νω­τε­ρό­τη­τος και μί­σους, πα­ρό­τρυν­σιν προς φυ­λε­τι­κήν διά­κρι­σιν, ως και πρά­ξεις βίας ή πα­ρό­τρυν­σιν προς διά­πρα­ξιν τοιού­των πρά­ξεων ε­να­ντίον οιασ­δή­πο­τε φυ­λής, ή ο­μά­δος προ­σώ­πων άλ­λου χρώ­μα­τος ή ε­θνο­λο­γι­κής προ­ε­λεύ­σεως και ε­πί­σης την χο­ρή­γη­σιν πά­σης βο­η­θείας δια φυ­λε­τι­κάς δρα­στη­ριό­τη­τας, πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της χρη­μα­το­δο­τή­σεως αυ­τώ­ν”. Συμ­φώ­νη­σαν, ε­πί­σης, τό­τε οι χώ­ρες που συμ­βλή­θη­καν να α­πα­γο­ρεύ­σουν τη λει­τουρ­γία ορ­γα­νώ­σεων που α­πο­σκο­πούν στη διά­δο­ση των πα­ρα­πά­νω α­ντι­λή­ψεων, αλ­λά και να ποι­νι­κο­ποιή­σουν τη συμ­με­το­χή σε πα­ρό­μοιες ορ­γα­νώ­σεις. Έχει εν­δια­φέ­ρον ό­τι η συ­γκε­κρι­μέ­νη σύμ­βα­ση ε­πι­κυ­ρώ­θη­κε α­πό 86 χώ­ρες με­τα­ξύ των ο­ποίων τό­σο οι Η­ΠΑ ό­σο και η ΕΣ­ΣΔ σε μια ο­πωσ­δή­πο­τε ό­χι αυ­το­νό­η­τη πε­ρί­πτω­ση σύ­μπνοιας με­τα­ξύ των δύο υ­περ­δυ­νά­μεων ε­κεί­νης της ε­πο­χής.
Η ει­ρω­νεία της ι­στο­ρίας τα έ­φε­ρε έ­τσι ώ­στε η κύ­ρω­ση της σύμ­βα­σης να γί­νει α­πό την κυ­βέρ­νη­ση της χού­ντας με το Ν.Δ 494/1970, που φυ­σι­κά έ­μει­νε κε­νό γράμ­μα. Με­τά τη με­τα­πο­λί­τευ­ση, οι ρυθ­μί­σεις της σύμ­βα­σης πε­ρι­λή­φθη­καν εν μέ­ρει στο Νό­μο 929/79, που προέ­βλε­πε την τι­μω­ρία “πρά­ξεων ή ε­νερ­γειών α­πο­σκο­που­σών εις φυ­λε­τι­κάς δια­κρί­σεις”. Ωστό­σο και ο νό­μος αυ­τός πα­ρέ­μει­νε ου­σια­στι­κά α­νε­νερ­γός ό­λα αυ­τά τα χρό­νια.

Η ε­πά­νο­δος των ρα­τσι­στι­κών ι­δεών και πρα­κτι­κών εί­χε ως α­πο­τέ­λε­σμα το 2008 να υιο­θε­τη­θεί η α­πό­φα­ση – πλαί­σιο 2008/913/ΔΕΥ του Συμ­βου­λίου της Ευ­ρω­παϊκής Ένω­σης της 28-11-2008 “για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση ο­ρι­σμέ­νων μορ­φών και εκ­δη­λώ­σεων ρα­τσι­σμού και ξε­νο­φο­βίας μέ­σω του ποι­νι­κού δι­καίου”. Το σχέ­διο νό­μου α­πο­τε­λεί κα­θυ­στε­ρη­μέ­νη α­ντα­πό­κρι­ση της Ελλά­δας στην υ­πο­χρέω­ση εν­σω­μά­τω­σης αυ­τής της α­πό­φα­σης, που θα έ­πρε­πε να έ­χει γί­νει ή­δη α­πό την 28-11-2010.

Σω­στή και αυ­το­νό­η­τη η υ­πο­στή­ρι­ξη του νό­μου

Οι κε­ντρι­κές προ­βλέ­ψεις της α­πό­φα­σης – πλαί­σιο και του σχε­δίου νό­μου εί­ναι ο ποι­νι­κός κο­λα­σμός α) της δη­μό­σιας υ­πο­κί­νη­σης βίας ή μί­σους που στρέ­φε­ται κα­τά ο­μά­δας ή προ­σώ­που που προσ­διο­ρί­ζε­ται βά­σει φυ­λής, χρώ­μα­τος, θρη­σκείας, γε­νε­τή­σιου προ­σα­να­το­λι­σμού, ε­θνι­κής ή ε­θνο­τι­κής κα­τα­γω­γής, κα­τά τρό­πο που μπο­ρεί να εκ­θέ­σει σε κίν­δυ­νο τη δη­μό­σια τά­ξη και β) του ε­γκω­μια­σμού, της άρ­νη­σης ή της εκ­μη­δέ­νι­σης της ση­μα­σίας ε­γκλη­μά­των γε­νο­κτο­νίας, ε­γκλη­μά­των κα­τά της αν­θρω­πό­τη­τας και ε­γκλη­μά­των πο­λέ­μου, ό­πως αυ­τά συ­γκε­κρι­μέ­να ο­ρί­ζο­νται, ε­φό­σον η πρά­ξη αυ­τή στρέ­φε­ται κα­τά ο­μά­δας προ­σώ­πων που προσ­διο­ρί­ζε­ται με βά­ση τη φυ­λή, το χρώ­μα, τη θρη­σκεία, την ε­θνι­κή ή ε­θνο­τι­κή κα­τα­γω­γή ή το γε­νε­τή­σιο προ­σα­να­το­λι­σμό κα­τά τρό­πο που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει ή διε­γεί­ρει σε βιαιο­πρα­γίες ή εχ­θρο­πά­θεια κα­τά μιας τέ­τοιας ο­μά­δας ή μέ­λους της.
Ας συ­νο­μο­λο­γή­σου­με λοι­πόν κα­τ’ αρ­χάς το γε­γο­νός ό­τι το μό­νο πε­δίο του νό­μου εί­ναι η κα­τα­στο­λή του ρα­τσι­σμού και της ξε­νο­φο­βίας. Σε αυ­τό το πλαί­σιο προ­σω­πι­κά θεω­ρώ α­πο­λύ­τως εύ­λο­γη τη ρύθ­μι­ση σε ό,τι α­φο­ρά την κα­τα­στο­λή της υ­πο­κί­νη­σης σε πρά­ξεις ρα­τσι­στι­κής βίας, ι­δίως αν το­πο­θε­τη­θού­με στη συ­γκε­κρι­μέ­νη συ­γκυ­ρία τό­σο στην Ελλά­δα ό­σο και στην Ευ­ρώ­πη. Η πρό­σφα­τη ελ­λη­νι­κή ε­μπει­ρία δεί­χνει ό­τι η προ­τρο­πή και υ­πο­κί­νη­ση σε πρά­ξεις ρα­τσι­στι­κής βίας δεν α­πο­τε­λεί α­πλή εκ­δή­λω­ση φρο­νή­μα­τος, αλ­λά με­τα­τρέ­πε­ται ά­με­σα σε υ­λι­κή δύ­να­μη στους δρό­μους ο­πλί­ζο­ντας χέ­ρια με μα­χαί­ρια και ρό­πα­λα.
Αντί­θε­τα, νο­μί­ζω ό­τι το σκέ­λος του νό­μου που α­φο­ρά στην κα­τα­στο­λή του ε­γκω­μια­σμού ή της άρ­νη­σης ε­γκλη­μά­των γε­νο­κτο­νίας κ.λπ. συ­νε­χώς θα α­να­με­τριέ­ται με το ζή­τη­μα της συμ­βα­τό­τη­τάς του με την ε­λευ­θε­ρία του λό­γου (και συ­νε­χώς θα χά­νει στη σχε­τι­κή στάθ­μι­ση).
Αυ­τό που σε κά­θε πε­ρί­πτω­ση δεν μπο­ρεί να υ­πο­στη­ριχ­θεί σο­βα­ρά εί­ναι ο κίν­δυ­νος ε­πέ­κτα­σης της κα­τα­στο­λής που τί­θε­νται προς άλ­λες, α­ντα­γω­νι­στι­κές προς την κα­θε­στη­κυία τά­ξη α­ντι­λή­ψεις. Τό­σο η α­πό­φα­ση – πλαί­σιο του Συμ­βου­λίου της Ευ­ρώ­πης ό­σο και η Σύμ­βα­ση του Ο­ΗΕ, αλ­λά και το κεί­με­νο και η ει­ση­γη­τι­κή έκ­θε­ση του νο­μο­σχε­δίου κά­νουν σα­φές ό­τι το πε­δίο ε­φαρ­μο­γής των δια­τά­ξεών τους εί­ναι α­πο­κλει­στι­κά ο ρα­τσι­σμός και η ξε­νο­φο­βία. Από κα­νέ­να στοι­χείο δε συ­νά­γε­ται ε­πο­μέ­νως ό­τι ο νό­μος με πρό­σχη­μα την α­ντι­με­τώ­πι­ση του ρα­τσι­σμού, στο­χο­ποιεί και βά­ζει πε­ριο­ρι­σμούς “… στην πο­λι­τι­κή δρά­ση κομ­μά­των και κι­νη­μά­των που α­ντι­πα­λεύουν το σύ­στη­μα της εκ­με­τάλ­λευ­σης και … εν­σω­μα­τώ­νει α­πό­φα­ση – πλαί­σιο της ΕΕ στην ο­ποία γί­νε­ται λό­γος για ε­πι­κεί­με­νες πρω­το­βου­λίες ποι­νι­κο­ποίη­σης της λαϊκής πά­λης», ό­πως ε­ντε­λώς ε­σφαλ­μέ­να γρά­φει το ΚΚΕ στην α­να­κοί­νω­σή του. Κα­τ’ αυ­τή την έν­νοια, το σχέ­διο νό­μου α­πο­τε­λεί έ­μπρα­κτη άρ­νη­ση της θεω­ρίας των δύο ά­κρων, κα­θώς ρη­τά δια­χω­ρί­ζει και α­να­γνω­ρί­ζει τη μο­να­δι­κό­τη­τα της σύ­γκρου­σης του ρα­τσι­σμού με τα θε­με­λιώ­δη αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα.
Με βά­ση τα πα­ρα­πά­νω, ε­κτι­μώ η υ­πο­στή­ρι­ξη του σχε­δίου νό­μου α­πό το ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ εί­ναι σω­στή και αυ­το­νό­η­τη. Εξί­σου αυ­το­νό­η­τη εί­ναι η α­μη­χα­νία και α­προ­θυ­μία της Νέ­ας Δη­μο­κρα­τίας να προ­χω­ρή­σει το νό­μο με βά­ση τα νέα δε­δο­μέ­να που έ­χουν προ­κύ­ψει στο χώ­ρο αυ­τό με την εν­σω­μά­τω­ση των νέων α­κρο­δε­ξιών συ­νι­στω­σών του. Κα­τα­νο­η­τό εί­ναι και το ζωη­ρό εν­δια­φέ­ρον των νε­ο­να­ζί της Χρυ­σής Αυ­γής να α­να­στα­λεί η ψή­φι­σή του.
Ο νό­μος, φυ­σι­κά, δεν λύ­νει ού­τε το πρό­βλη­μα της ε­ξά­πλω­σης των ρα­τσι­στι­κών ι­δεών ού­τε το πρό­βλη­μα της ρα­τσι­στι­κής βίας, ό­πως δεν το έ­λυ­σε και ο 929/79 τό­σα χρό­νια τώ­ρα. Ο νό­μος δεν μπο­ρεί να υ­πο­κα­τα­στή­σει το κοι­νω­νι­κό κί­νη­μα, δεν κα­τε­βαί­νουν οι δια­τά­ξεις στους δρό­μους. Ού­τε το κεί­με­νο του νό­μου μπο­ρεί να υ­πο­κα­τα­στή­σει τη βού­λη­ση της ε­κτε­λε­στι­κής ε­ξου­σίας να κα­τα­στεί­λει τη ρα­τσι­στι­κή βία που κα­θη­με­ρι­νά φου­ντώ­νει. Μπο­ρεί, ω­στό­σο, να δώ­σει σε μια πο­λι­τι­κή η­γε­σία που θα δια­θέ­τει την α­ντί­στοι­χη βού­λη­ση τα νό­μι­μα ερ­γα­λεία για να το κά­νει με με­γα­λύ­τε­ρη ε­πι­τυ­χία.

Βα­σί­λης Πα­πα­στερ­γίου

http://www.epohi.gr/portal/koinonia/14102-2013-05-12-15-21-01

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s