* Μια συζήτηση με τη θεατρική ομάδα του Ζαννείου Λυκείου Πειραιά με αφορμή την παράστασή τους «Τρόμος και αθλιότητα του Γ΄ Ράιχ» του Μπρεχτ

«Το θέατρο μάς μαθαίνει τη συλλογική δουλειά και το πνεύμα ομαδικότητας»

Το Ζάννειο Πειραματικό Λύκειο τη χρονιά που μόλις τέλειωσε, συνεχίζοντας μια παράδοση χρόνων, ανέβασε μια πολύ ωραία θεατρική παράσταση: το σύνολο των μονόπρακτων που αποτελούν τον «Τρόμο και αθλιότητα του Γ΄ Ράιχ» του Μπέρτολτ Μπρεχτ. Δύσκολο εγχείρημα από θεατρικής απόψεως, ακόμα κι αν το επιχειρήσει μια επαγγελματική θεατρική ομάδα. Ωστόσο τόλμησαν. Και τα κατάφεραν. Η παράσταση που είδαμε είχε ζωντάνια, εσωτερική συνοχή, πολιτικά ερωτήματα και συνέδεε την άνοδο του ναζισμού με σύγχρονα φαινόμενα αυταρχισμού και φασισμού που ταλανίζουν την ελληνική κοινωνία. Τα παιδιά έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους και το κοινό συγκλονίστηκε, όταν στο τέλος της παράστασης, έβγαλαν τα πουκάμισα και φανέρωσαν τα αιτήματά τους γραμμένα πάνω στα μπλουζάκια τους: λιγότερος αυταρχισμός, περισσότερη δημοκρατία, καλύτερη παιδεία, προσοχή στο περιβάλλον. Ήξεραν τι ακριβώς συμβαίνει γύρω τους και το κατήγγειλαν με το δικό τους αυθόρμητο τρόπο.
Η παράσταση προετοιμάστηκε με μακροχρόνιες, πολύωρες πρόβες στις οποίες τα παιδιά συμμετείχαν αγόγγυστα, δίνοντας τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο τους για το θέατρο. Τη σκηνοθεσία έκαναν η φιλόλογος Λένα Βεντούρη, που έχει πλούσια πείρα σχολικού θεάτρου και η φιλόλογος Πηνελόπη Κουφοπούλου, που έχει εντρυφήσει ιστορικά και φιλοσοφικά στο θέμα του ναζισμού.
Παρουσιάζουμε τη δουλειά αυτή σήμερα για δύο κυρίως λόγους: ο πρώτος είναι για να τονίσουμε την αναγκαιότητα της αντιφασιστικής παιδείας και ότι το θέατρο, που μαθαίνει στους νέους ανθρώπους τη συλλογικότητα, τη συνεργασία και τη δημοκρατία, είναι βασική παιδαγωγική λειτουργία ενάντια στις ολοκληρωτικές και ναζιστικές απόψεις που δυστυχώς κυκλοφορούν πολύ στα σχολεία και δηλητηριάζουν τις ψυχές των παιδιών. Ο δεύτερος είναι για να υπερασπίσουμε το δημόσιο σχολείο και την προσφορά του. Βάλλεται και συκοφαντείται το δημόσιο σχολείο και ο δάσκαλος, ωστόσο αυτός συνεχίζει με χαρά, με αγάπη και ανιδιοτέλεια να προσφέρει. Και θα συνεχίσει να το κάνει… Όχι για να αξιολογηθεί καλύτερα αλλά γιατί το πιστεύει.
Στη συνέντευξη πήραν μέρος οι μαθητές: Μαργαρίτα Ασπιώτη, Δαμιανός Αγραβαράς, Σταύρος Χιονάς, Ανδρέας Γερανάκης, Τατιάνα Καραντζή και Δημήτρης Τσιγκόπουλος και οι καθηγήτριες: Λένα Βεντούρη, Πηνελόπη Κουφοπούλου και η διευθύντρια του Ζαννείου Μαριαγγέλα Κατσικαλή.

Μαρώ Τριανταφύλλου

Πώς επιλέξατε το έργο;
Μαργαρίτα: 
Η κυρία Βεντούρη μας έφερε διάφορα έργα για να διαλέξουμε. Τα διαβάσαμε και έπειτα τα συζητήσαμε. Καταλήξαμε στον Μπρεχτ ύστερα από πολλή συζήτηση.
Δαμιανός: Πέρυσι είχαμε ανεβάσει Καμπανέλλη, την «Αυλή των Θαυμάτων» και πρόπερσι την «Φουέντε Οβεχούνα» του Λόπε ντε Βέγα. Τα έργα αυτά μας είχαν κάνει να σκεφτούμε πολύ είτε παίζαμε σ’ αυτά είτε τα είχαμε παρακολουθήσει σαν θεατές. Ο Μπρεχτ ήταν η συνέχεια στα προηγούμενα.

Κυρία Βεντούρη, το έργο είναι μεγάλο, δύσκολο και περίπλοκο. Θα έπρεπε να γίνει μεγάλη προετοιμασία για να μπορέσουν να ανταποκριθούν τα παιδιά…
Όπως ακούσατε είχαν προηγηθεί η «Φουέντε Οβεχούνα» και η «Αυλή των Θαυμάτων». Δεν θέλαμε να συνεχίσουμε με Καμπανέλλη και αφηγηματικό θέατρο. Θέλαμε να σχολιάσουμε τη σύγχρονη κοινωνική και πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα, άρα ένα έργο με πολιτικό μήνυμα, που να εκφράζει ένα αίτημα, ανεξάρτητα από συγκεκριμένες πολιτικές θέσεις. Το ζήτημα του φασισμού είναι εξαιρετικά επίκαιρο και απασχολεί ολόκληρη την εκπαιδευτική κοινότητα. Θεώρησα πως έπρεπε να ασχοληθούμε σοβαρά μαζί του και να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε. Έτσι σκέφτηκα τον Μπρεχτ και ειδικά τον Τρόμο και την αθλιότητα του Γ΄ Ράιχ. Το συζήτησα με την συνάδελφο Πηνελόπη Κουφοπούλου, η οποία ενθουσιάστηκε, γιατί γνωρίζει πολύ καλά και το θέμα και την μπρεχτική σκέψη και, άρα, είχαμε τον άνθρωπο που θα δούλευε το ιδεολογικό πλαίσιο και… ξεκινήσαμε.

Παιδιά, έχετε ξανασχοληθεί με το θέατρο;
Τατιάνα: 
Σχεδόν όλοι ήμασταν στη θεατρική ομάδα στο παρελθόν. Ο Δαμιανός γράφει και θεατρικά.
Αντρέας: Έχουμε ξαναδουλέψει μαζί οι περισσότεροι. Με την κυρία Βεντούρη. Αυτό που μου άρεσε περισσότερο ήταν η ομαδικότητα στη δουλειά. Είμαστε μια πολύ δεμένη ομάδα. Το έργο ήταν δύσκολο και μέχρι την πρώτη παράσταση το παλεύαμε και είχαμε άγχος –ειδικά για κάποιες συγκεκριμένες σκηνές. Τελικά πήγαν όλα πολύ καλά, βοήθησε και η μουσική– είχαμε ζωντανή μουσική, έπαιζαν και τραγουδούσαν συμμαθητές μας και παιδιά που ήταν παλιότεροι απόφοιτοι του σχολείου μας.
Τατιάνα: Η φετινή δουλειά μ’ έκανε να προβληματιστώ πολύ. Τι είναι αλήθεια και τι όχι; Επίσης να τονίσω κι εγώ την ομαδικότητα. Φέτος καταλάβαμε ακόμα πιο πολύ ότι μια προσπάθεια πετυχαίνει όταν είναι συλλογική.
Αντρέας: Νομίζω ότι η φετινή μας προσπάθεια ήταν η πιο ολοκληρωμένη γιατί φέτος, μετά από δύο άλλες δουλειές, γίναμε πραγματικά ομάδα. Δεν υπήρξαν συγκρούσεις, περάσαμε ωραία, μιλάμε πολύ, το ευχαριστήθηκα.
Δαμιανός: Ήταν μια πολύ εποικοδομητική χρονιά και το επιστέγασμα μιας δουλειάς που έχει αρχίσει από παλιότερα. Θα θέλαμε να συνεχίσουμε και του χρόνου αλλά οι περισσότεροι θα είμαστε Γ΄ Λυκείου και όσο κι αν επιθυμούμε να συνεχίσουμε δεν θα υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος –για κάθε παράσταση δουλεύουμε πολλές ώρες μέσα στην εβδομάδα

Βρήκατε κοινά στοιχεία ανάμεσα στα όσα λέει ο Μπρεχτ για την εποχή του και στη σύγχρονη εποχή;
Σταύρος: 
Ναι, δυστυχώς. Είδαμε πολλά κοινά στοιχεία.

Πού τα εντοπίζετε;
Δαμιανός: 
Η ένδεια… Οι άνθρωποι πεινούσαν, δεν είχαν δουλειές. Ένιωθαν καλά αν εξασφάλιζαν απλώς και μόνο το ψωμί τους.

Σήμερα ο ναζισμός σηκώνει πάλι κεφάλι. Πιστεύετε ότι με «όπλο» την τέχνη μπορούμε να τον πολεμήσουμε, να δείξουμε το πραγματικό του πρόσωπο;
Αντρέας: 
Η τέχνη γλυκαίνει τις ψυχές των ανθρώπων. Προσωπικά παρακολουθώ όσο μπορώ και παίρνω πράγματα. Όμως επειδή περισσότερο βλέπουμε τηλεόραση, που είναι φερέφωνο της εξουσίας, ο λαός γίνεται αδιάφορος. Αυτό είναι κάτι που καταγγέλλεται και στο έργο, δηλαδή τρόποι που ο λαός γίνεται αδιάφορος και δεν συμμετέχει. Τα είχαμε δει και στον Λόπε ντε Βέγα πέρυσι τι σημαίνει ο λαός να δέχεται και να σκύβει το κεφάλι.
Πηνελόπη Κουφοπούλου: Τα κείμενα γράφτηκαν από τον Μπρεχτ στην εξορία, μετά το 1936, και ως την αρχή του πολέμου, όταν η Γερμανία γινόταν σιγά σιγά ένα απέραντο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Το έργο αυτό έχει ως σκοπό να κάνει κατανοητό ότι ο Χίτλερ δεν θα ανέβαινε και δεν θα κρατιόταν στην εξουσία αν δεν υπήρχε αρχικά η ενθουσιώδης υποστήριξη και μετά η φοβισμένη συμμετοχή αυτών των φιλήσυχων πολιτών. Έτσι το κρίσιμο ζήτημα για τον Μπρεχτ είναι τι κάνει ο συνηθισμένος άνθρωπος στη δύσκολη ώρα. Μας βοηθά να δούμε και στοιχεία από τη δική μας πραγματικότητα και ευθύνη. Έχουμε συνηθίσει να λέμε ότι οι Γερμανοί ήταν φασίστες αλλά εμείς έχουμε σήμερα στρατόπεδα συγκέντρωσης, εμείς δημοσιοποιούμε τα ονόματα των οροθετικών ιερόδουλων, εμείς έχουμε πρόβλημα με τους μετανάστες. Ο Μπρεχτ μας βοηθά να δούμε και το δικό μας πρόσωπο. Νομίζω ότι αυτό ακριβώς προσέλαβαν και τα παιδιά.
Λένα Βεντούρη: Κάθε χρονιά, πρώτη προτεραιότητα είναι τι θα αφήσει το κείμενο και η όλη προετοιμασία στα παιδιά. Τονίσαμε, λοιπόν, και όπως είδατε το υπογράμμισαν και τα παιδιά, τη συλλογικότητα. Τα 22 μονόπρακτα δουλεύτηκαν ως μέρος ενός μεγάλου συνόλου, άλλη μια έννοια με την οποία ασχοληθήκαμε ιδιαίτερα, γιατί αποτελεί βασική μου πεποίθηση ότι αύριο ως πολίτες πρέπει να έχουν μάθει να λειτουργούν ως σύνολο και όχι κατά μόνας και ανταγωνιστικά. Να μάθουν να αντιδρούν. Είναι σημαντικό επίσης ότι έμαθαν πράγματα για την περίοδο της ανόδου του ναζισμού και για τον ίδιο το ναζισμό που αλλιώς ίσως να μην τα μάθαιναν ποτέ. Διαπιστώσαμε ότι αγνοούσαν βασικά πράγματα και καλύψαμε τα κενά γνώσεων για να μπορέσουν μετά να σκεφτούν.

Ωστόσο, πρέπει να παραδεχτούμε ότι φταίει τρομερά το εκπαιδευτικό μας σύστημα για την άγνοιά τους αυτή. Δεν διδάσκονται ποτέ τη σύγχρονη ιστορία, για παράδειγμα. Κυρία Κατσικαλή, τι προσφέρει η θεατρική παιδεία στο σχολείο;
Μαριαγγέλα Κατσικαλή: 
Το είπαν ωραία τα ίδια τα παιδιά: ανάπτυξη του πνεύματος της ομαδικότητας της συλλογικότητας, διάθεση για δουλειά και δημιουργία. Να βλέπεις αυτά τα παιδιά να έρχονται Κυριακές ολόκληρες αγόγγυστα, να συζητούν, να ψάχνουν. Και για μας, όμως, τους εκπαιδευτικούς είναι σπουδαία εμπειρία. Ανακαλύπτουμε πολλά για τον εαυτό μας και τη διδασκαλία. Ξέρετε, με εντυπωσίασε κάτι. Γνωρίζετε βέβαια ότι εμείς στα Πειραματικά είχαμε αξιολόγηση. Οι συνάδελφοι, λοιπόν, ακόμα κι αυτοί που δεν είχαν πάρει ενεργό μέρος στην προετοιμασία της παράστασης, ανέφεραν με χαρά και περηφάνεια στους αξιολογητές τη θεατρική δουλειά του σχολείου μας ως μέρος μιας συλλογικής δραστηριότητας που μας αφορούσε όλους.
Σταύρος: Θέλω να δείξω και μια άλλη πλευρά της συλλογικότητας. Στην παράσταση πήραν μέρος και παιδιά από άλλο σχολείο. Εγώ είμαι από την Καλλίπολη. Και νομίζω ότι τέτοιες συνεργασίες είναι σημαντικές.

Πώς βλέπουν αυτή τη δραστηριότητά σας οι γονείς σας;
Δημήτρης: 
Το έργο ξένισε κάποιους γονείς αλλά γενικά ήταν θετικοί με την συμμετοχή μας. Πολλοί γονείς βοήθησαν να ανέβει η παράσταση και όλοι ήρθαν και μας είδαν. Μας έδιναν κουράγιο και μετά την παράσταση ήταν ευχαριστημένοι.
Μαργαρίτα: Οι γονείς μας βοήθησαν όσο μπόρεσαν. Στα ρούχα, στα αντικείμενα που χρειαστήκαμε.

Στην παράσταση έπαιξαν οι μαθητές: Δαμιανός Αγραβαράς, Νίκος Αντωνίου, Παναγιώτης Αραπάκης, Ειρήνη Αράπκουλε, Μαργαρίτα Ασπιώτη, Ηρώ Βλάχου, Ανδρέας Γερανάκης, Γιώργος Γιαννακός, Ιλίτια Γκίνη, Σοφία Δήμοβιτς, Θεανώ Διαμάντη, Άσπα Καδιλάρ, Τατιάνα Καραντζή , Κατερίνα Κοντοζανή, Ρήνα Κορακίτη, Ανατολή Πάλλα, Ελπίδα-Γεωργία Ρεβογέδο, Κώστας Τριαντακωνσταντής, Δημήτρης Τσιγκόπουλος, Μαρία Τσιγκοπούλου, Μαρία Φραγκάκη, Σταύρος Χιονάς και ο μικρός Παναγιώτης Αντωνιάδης
Μουσική: Όλγα Μουστακίδου (πιάνο), Κώστας Ματθαίου (κιθάρα), Μιχάλης Κοντογιάννης (ντραμς), Αναστασία Ευδαίμων (βιολί). Τραγούδι: Λουΐζα Πολιτάκη και Κώστας Ματθαίου.

http://www.epohi.gr/portal/politismos/2010-05-16-13-01-01/14141——————l—–r–

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s