Πέντε πράγματα που δεν ήταν η επίσκεψη Σόιμπλε

Του
Μιχάλη Νικολακάκη*

Η επίσκεψη Σόιμπλε δεν αποτέλεσε αποκλειστικά και μόνο μια ανοικτή πολιτική στήριξη στην κυβέρνηση Σαμαρά. Συνιστούσε ταυτόχρονα και μια κίνηση στο γερμανικό προεκλογικό τοπίο με διπλό περιεχόμενο. Από τη μια ήταν ένδειξη υπεράσπισης των μέχρι σήμερα επιλογών της γερμανικής καγκελαρίας για επιβολή προγραμμάτων λιτότητας στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Από την άλλη, ο κ. Σόιμπλε προσπάθησε στο πλαίσιο των σεναρίων μετεκλογικών συνεργασιών στη Γερμανία να τοποθετηθεί υπέρ των Σοσιαλδημοκρατών έναντι των Φιλελευθέρων, ως δυνητικών συμμάχων του CDU. Με αυτό τον τρόπο επιδιώκει να διασφαλίσει ότι θα έχει θέση στη νέα γερμανική κυβέρνηση. Σε αυτό εξάλλου αποσκοπούσαν και οι ρητορικές αναφορές στην «βοήθεια της Γερμανίας, που αποσκοπεί στην αυτοβοήθεια των χωρών του Νότου».
Αξίζει να σημειωθεί ότι, πέρα από τη σκληρή πραγματικότητα της εφαρμογής των μνημονίων, η ηγεμονία των πολιτικών λιτότητας καθιστά το μέγεθος της «επιβάρυνσης» του γερμανού φορολογουμένου βασικό επίδικο του δημόσιου διαλόγου καθ’ οδόν προς τις γερμανικές εκλογές. Σε αυτό το πλαίσιο βασική αντιπολιτευτική τακτική του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος είναι να εστιάζει στην αποτυχία των προγραμμάτων στο Νότο, τελευταία έκφανση της οποίας ήταν οι δηλώσεις του υπεύθυνου για ζητήματα προϋπολογισμού των Σοσιαλδημοκρατών, σύμφωνα με τις οποίες μέχρι το 2015 το χρηματοδοτικό κενό της Ελλάδας μπορεί να πλησιάσει τα 50 δισ. ευρώ.

Ελάχιστα τα διαθέσιμα του Ταμείου Ανάπτυξης

Η επίσκεψη Σόιμπλε δεν αποτέλεσε στήριξη προς την Ελλάδα μέσα από την παροχή κάποιας ουσιαστικής υλικής βοήθειας. Η συμφωνία σχετικά με τη συγκρότηση του Ελληνικού Αναπτυξιακού Ταμείου ήταν κάτι παραπάνω από ένα «καρότο», ή μια συμβολική, όπως δήλωσαν εκπρόσωποι της ελληνική κυβέρνησης, επιβράβευση της Ελλάδας για τη συνέπειά της στην εφαρμογή των «αναγκαίων» μεταρρυθμίσεων. Το Ελληνικό Αναπτυξιακό Ταμείο συγκροτείται από κεφάλαια ύψους 150 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, 200 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ και 100 εκατ. ευρώ από τη γερμανική KfW. Βασική συνεισφορά της γερμανικής επενδυτικής τράπεζας θα είναι η μεταφορά τεχνικής βοήθειας προς το ταμείο, η αποδέσμευσή του από πολιτικούς χειρισμούς και εξαρτήσεις και η απόδοση της διοίκησής του σε μη-ελληνικά χέρια. Το ταμείο, σύμφωνα με τις αρχικές διακηρύξεις, θα λειτουργεί δεσμεύοντας πόρους από τους, ούτως ή άλλως, απειροελάχιστους του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων και των μελλοντικών ΕΣΠΑ. Με αυτό τον τρόπο, η όποια ικανότητα κοινωνικού σχεδιασμού της μελλοντικής περιφερειακής και κλαδικής ανάπτυξης στην Ελλάδα μεταφέρεται έξω από το δημοκρατικό έλεγχο, έξω από τα πλαίσια άσκησης εσωτερικής πολιτικής.

Στο Λουξεμβούργο οι αποφάσεις…

Η επίσκεψη Σόιμπλε δεν αποτελεί επιβεβαίωση του ορθού δρόμου των μεταρρυθμίσεων ή εγγύηση για την «αναπτυξιακή στροφή» των γερμανικών πολιτικών στο ευρωπαϊκό Νότο. Η ισοπέδωση αντίστοιχων αναπτυξιακών θεσμών, όπως η ΕΤΒΑ, αποτελούσε αιχμή του δόρατος των νεοφιλελεύθερων πολιτικών όλη τη δεκαετία του ‘90. Η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας είναι σήμερα δυσχερής τόσο εξαιτίας της καταστροφικής δημοσιονομικής πολιτικής όσο και εξαιτίας της απουσίας ανάλογων θεσμών. Να σημειωθεί ότι όταν τον Απρίλιο συζητιόνταν ο νέος επενδυτικός νόμος, οι εκπρόσωποι του ΣΥΡΙΖΑ έθεταν επιτακτικά την ανάγκη δημιουργίας μιας Τράπεζας Ειδικού Σκοπού, που να μπορεί να επιτελεί τη λειτουργία της στήριξης επενδύσεων σε κλάδους με στρατηγική σημασία για την ελληνική οικονομία, κατηγορούνταν ως κρατιστές και θιασώτες ενός παρωχημένου οικονομικού μοντέλο. Σήμερα, που η εμβάθυνση της ύφεσης σε όλο τον ευρωπαϊκό Νότο έχει φέρει το ερώτημα της ανάκαμψης στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης, η δημιουργία ενός αντίστοιχου θεσμού παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως ένδειξη στήριξης και εμπιστοσύνης προς την επιμονή της στις μεταρρυθμίσεις. Μόνο που ο θεσμός στρατηγικού σχεδιασμού για την ελληνική οικονομία θα εδρεύει στο Λουξεμβούργο και οι αποφάσεις του θα είναι πέρα από την ικανότητα της ελληνικής πολιτείας να τους επηρεάσει.

Η «βιωσιμότητα» του χρέους πάλι στις τράπεζες

Η επίσκεψη Σόιμπλε δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο μελλοντικού κουρέματος ή αναπροσαρμογής των όρων του ελληνικού δημόσιου χρέους. Αυτό, μαζί με τη συνέχεια των μεταρρυθμίσεων, προφανώς αποτελεί την ειλικρινή πρόθεση της σημερινής γερμανικής ηγεσίας. Αλλά σε αυτό το σημείο η πραγματικότητα είναι πιεστική. Είτε πάρουμε ως δεδομένα τα δημοσιεύματα που ανεβάζουν το ελληνικό χρηματοδοτικό κενό στα 10 δισ. είτε περιοριστούμε στις πιο μετριοπαθείς εκτιμήσεις της Κομισιόν, που το τοποθετούν μεταξύ 2,8 και 4,6, η επανεξέταση της βιωσιμότητας του ελληνικού δημοσίου χρέους το φθινόπωρο είναι πλέον ένα προγραμματισμένο γεγονός. Και αυτό χωρίς να συνυπολογίσουμε το ενδεχόμενο ο ελληνικός προϋπολογισμός μπορεί να μην επιτύχει το αναμενόμενο πρωτογενές πλεόνασμα τα επόμενα δύο χρόνια.
Άρα, η έμφαση στην συνέχεια των μεταρρυθμίσεων καθώς και η απειλή νέων μέτρων είναι μια πολιτική κατεύθυνση ανεξάρτητη από αυτό καθ’ αυτό το ζήτημα του ελληνικού χρέους, με το οποίο ούτως η άλλως η Γερμανία θα έρθει αντιμέτωπη το Σεπτέμβρη. Μπορεί η γερμανίδα καγκελάριος να έσπευσε να δηλώσει ότι ένα νέο κούρεμα «θα έκανε κακό στην Ευρωζώνη», αλλά το ίδιο θα συνέβαινε και σε περίπτωση αποχώρησης του ΔΝΤ από το πρόγραμμα στήριξης της ελληνικής κυβέρνησης. Άρα, ο κ. Σόιμπλε στην πραγματικότητα διακήρυξε για άλλη μια φορά την επιθυμία του να μην αντιμετωπίσει την πραγματικότητα πριν τις γερμανικές εκλογές.
Τέλος, η επίσκεψη Σόιμπλε δεν είναι ένδειξη αλληλεγγύης προς τον ελληνικό λαό. Τα ελικόπτερα και οι αύρες που σάρωναν τους δρόμους και τους αιθέρες της πρωτεύουσας ή η απαγόρευση των δημόσιων συναθροίσεων έχουν μια τραγική επίδραση στο συλλογικό φαντασιακό των κατοίκων της πρωτεύουσας. Οι τοίχοι γέμισαν με αντιγερμανικές αφίσες για τους «μπαταξήδες» Γερμανούς και γνωστές δημοσιογραφικές πέννες περιέγραφαν τον κ. Σόιπμλε ως «γκαουλάητερ». Οι πολιτικές λιτότητας όχι μόνο αμφισβητούν την οικονομική βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού εποικοδομήματος, αλλά και, δια των μεθόδων επιβολής τους, τραυματίζουν τη συναίνεση των ευρωπαϊκών λαών δημιουργώντας διαλυτικές πολιτικές τάσεις και τις προϋποθέσεις ανάπτυξης ποικιλόμορφων νέων αλλοπρόσαλλων εθνικισμών.

* Ο Μιχάλης Νικολακάκης είναι επιστημονικός συνεργάτης της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ.

http://epohi.gr/portal/politiki/14529-pente-pragmata-poy-den-itan-i-episkepsi-soimple

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s