Χτίζοντας ένα νέο συνεταιριστικό κίνημα – βήμα βήμα ο δρόμος για τη δημιουργία συνεταιρισμών

Τι είναι η κοινωνική οικονομία;

Η συζήτηση για την κοινωνική κ αλληλέγγυα οικονομία βρίσκεται σε εξέλιξη κυρίως τα τελευταία χρόνια, πόσο μάλλον μέσα στη μνημονιακή περίοδο.

Η επικαιρότητα της Κοινωνική Οικονομίας έχει πολλές αναγνώσεις και διαφορετικές οπτικές.

Αφενός, για το ίδιο το σύστημα θα μπορούσε να αποτελέσει βαλβίδα εκτόνωσης της κρίσης, εργαλείο για την απάλυνση των κοινωνικών αντιδράσεων αλλά και μηχανισμό εξομάλυνσης των ραγδαία οξυμένων κοινωνικών ανισοτήτων.

Αφετέρου, η δική μας επικαιρότητα, «βλέπει» την κοινωνική οικονομία , σαν μια προσπάθεια συλλογικής δράσης που ξεφεύγει από τα εξαρτημένα σχήματα, ανοίγεται στην κοινωνία, επανανοηματοδοτεί την κοινωνική δράση, προτάσσει την αυτοοργάνωση και την αλληλεγγύη.

Στον παρόντα οδηγό λοιπόν επιχειρείται μια τοποθέτηση πάνω στην κοινωνική κ αλληλέγγυα οικονομία, γίνεται μια προσπάθεια επανακαθορισμού του περιεχομένου των συνεταιρισμών, για ένα νέο, δυναμικό συνεταιριστικό κίνημα.

Κατεβάστε τον οδηγό (pdf, 638KB)

Alter Summit – Ραντεβού στο «Χωριό Αλληλεγγύης»

 

Κατά τη διάρκεια της Εναλλακτικής Συνόδου των Ευρωπαϊκών Κινημάτων – Alter Summit -που πραγματοποιείται στις 7 και 8 Ιουνίου στην Αθήνα, στο Ποδηλατοδρόμιο του ΟΑΚΑ- Κοινωνικά Φαρμακεία και Ιατρεία, Κοινωνικά Παντοπωλεία, Πρωτοβουλίες Χωρίς Μεσάζοντες, Δίκτυα Διανομής Βασικών Αγαθών, Συλλογικές Κουζίνες και δεκάδες σχήματα και συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται με ποικίλους τρόπους στο πεδίο της Αλληλεγγύης, στήνουν όλες μαζί το δικό τους ιδιαίτερο χώρο, ένα ξεχωριστό, πολύμορφο και αυτοοργανωμένο «Χωριό Αλληλεγγύης», μετά από κάλεσμα της «αλληλεγγύης για όλους» για συμμετοχή και συν-διοργάνωση και δύο ανοιχτές συνελεύσεις συλλογικοτήτων της Αττικής.

Είναι προφανές ότι η αναμενόμενη άφιξη στην Αθήνα εκατοντάδων ακτιβιστών από την Ευρώπη δίνει μια σπάνια ευκαιρία γνωριμίας των επισκεπτών με τις αλληλέγγυες οργανώσεις και συλλογικότητες στην Ελλάδα, ανταλλαγής εμπειριών των ντόπιων με κινήματα αλληλεγγύης και αυτοοργάνωσης στην Ευρώπη και διαμόρφωσης μόνιμων και σταθερών δικτύων επικοινωνίας, που θα έχουν στηριχτεί σε πολύτιμες, δια ζώσης, επαφές. Είναι γεγονός ότι το πολύμορφο κίνημα αλληλεγγύης και αυτοοργάνωσης της κοινωνίας μας έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, τόσο του Νότου που πλήττονται από τις πολιτικές λιτότητας των δικών τους κυβερνήσεων, όσο και του Βορρά που «βλέπει» τις συνέπειες των μνημονιακών πολιτικών να χτυπούν και τη δική τους πόρτα.

Παράλληλα, όμως είναι μια εξαιρετικά ευνοϊκή περίσταση ένα μεγάλο μέρος αυτής της μοναδικής πολυμορφίας εγχειρημάτων αλληλεγγύης, που έχουν αναδυθεί τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, να γνωριστεί από κοντά, να ανταλλάξει απόψεις, ιδέες και εμπειρίες. Είναι ευκαιρία όλο αυτό το δυναμικό της ελληνικής κοινωνίας που αντιστέκεται στις μνημονιακές πολιτικές, που συνθλίβουν όλο και περισσότερες τις ζωές μας, αλλά παράλληλα δείχνουν και το δρόμο για το νέο κόσμο που θέλουμε να χτίσουμε, να συναντηθεί και να συνομιλήσει.

Στο τρίστρατο της αυτοοργάνωσης, της αντίστασης και της αλληλεγγύης συναντιούνται εδώ και καιρό όσοι και όσες αρνούνται να δεχτούν παθητικά την κοινωνική ερήμωση, κατανοώντας ότι παράλληλα με τους αγώνες αντίστασης πρέπει να στηριχτεί άμεσα και έμπρακτα ο κόσμος που φτάνει στα όριά του. Ευκαιρία, λοιπόν, να γνωριστούν και από κοντά.

Το «Χωριό Αλληλεγγύης» θα λειτουργήσει και τις δύο μέρες του Alter Summit ως σημείο φυσικής συνάντησης ελληνικών και ευρωπαϊκών συλλογικοτήτων αλληλεγγύης.

Κάθε δομή ή συλλογικότητα θα έχει το χώρο της για τα έντυπα και τα υλικά της αλλά και για προϊόντα που ενδεχομένως παράγει προκειμένου να υποστηρίξει τη δράση της. Θα υπάρχει καφενείο και μεταφραστές/στριες για όσους/ες δυσκολεύονται με τις επαφές τους ή με τις ανοιχτές συζητήσεις/συνελεύσεις που θα πραγματοποιηθούν επιτόπου. Ενώ τέλος θα γίνει προσπάθεια οι συλλογικότητες να κατανεμηθούν ανά θεματική δραστηριοποίησή τους ώστε να δημιουργηθούν και επιμέρους χώροι συνάντησης.

Τέλος οι δομές και οι συλλογικότητες Αλληλεγγύης και Κοινωνικής Οικονομίας που θα βρεθούν στο «Χωριό» θα συμμετέχουν στην κεντρική συνέλευση του Alter Summit: «Αλληλεγγύη εν δράσει: ΗΕυρώπη των “από κάτω” στο προσκήνιο», που έχει προγραμματιστεί για το Σάββατο 8 Ιουνίου, 13:30-16:30. 

Παράλληλα, στο «Χωριό Αλληλεγγύης» θα πραγματοποιηθούν δύο ακόμα συναντήσεις: τηνΠαρασκευή 7 Ιουνίου (5.00 μ.μ.) κατά την οποία θα γίνει μια σύντομη συνάντηση παρουσίασης και αλληλογνωριμίας. Για το Σάββατο 9 Ιουνίου ((9.30-13.00) έχει επίσης προγραμματιστεί συνάντηση προκειμένου να ανταλλαχθούν καλύτερα οι εμπειρίες από τους αυτοοργανωμένους αγώνες ενάντια στη λιτότητα και τα μνημόνια και τις διαδικασίες διαμόρφωσης ενός βαθύτερου κοινωνικού μετασχηματισμού μέσα από αυτές.

Το «Χωριό Αλληλεγγύης» θα ρίξει την αυλαία του συμμετέχοντας στη μεγάλη πανευρωπαϊκή διαδήλωση στην Αθήνα, το Σάββατο 8 Ιουνίου, στις 6.00 μ.μ.

Περισσότερες πληροφορίες για την Εναλλακτική Σύνοδο των Ευρωπαϊκών Κινημάτων

http://www.altersummit.eu/?lang=en και http://www.altersummit2013.blogspot.com

 

Εργατική αυτοδιαχείριση στη Βενεζουέλα

Η Σεκοσεσόλα (Cecosesola – Central de Cooperativas de Servicios Sociales del Estado Lara), το Κέντρο των Συνεταιρισμών Κοινωνικών Υπηρεσιών του κρατιδίου της Λάρα στην Βενεζουέλα, είναι ένα δίκτυο 52 αυτονόμων και αυτοδιαχειριζόμενων συνεταιρισμών που επικεντρώνεται κυρίως στην παραγωγή τροφίμων, παρέχοντας επίσης ιατρικές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στα πάνω από 20.000 μέλη του και την κοινότητα.

Το δίκτυο περιλαμβάνει αγροτικούς συνεταιρισμούς οικολογικής αλλά και συμβατικής καλλιέργειας. Αποτελείται επίσης από επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων, που παράγουν μεταξύ άλλων γλυκά, μαρμελάδες, σάλτσες, ζυμαρικά και ψωμί. Όπως στην περίπτωση του συνεταιρισμού γυναικών με το όνομα «8 Μαρτίου», στις περισσότερες από αυτές τις αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων εργάζονται κυρίως γυναίκες. Τα προϊόντα μεταφέρονται κάθε Σαββατοκύριακο απευθείας στα κοινοτικά παζάρια της Σεκοσεσόλα, στα οποία επίσης πωλούνται βασικά προϊόντα μαζικής παραγωγής. Καθώς δεν υπάρχουν μεσάζοντες, οι τιμές βρίσκονται κάτω από το μέσο όρο της αγοράς, ευνοώντας έτσι ιδιαίτερα τους κάτοικους στις φτωχές γειτονιές της περιοχής.

Ίσες αμοιβές, κυκλικός καταμερισμός εργασίας

Ακόμη, οι συνεταιρισμοί έχουν καταφέρει να εξασφαλίσουν πολύ καλές αμοιβές σε σύγκριση με αυτους που επικρατούν στην αγορά εργασίας. Στην Σεκοσεσόλα όλοι οι εργάτες λαμβάνουν την ίδια αμοιβή ανεξαρτήτως από το είδος της εργασίας τους, την οποία ωστόσο αποφεύγουν να αποκαλούν «μισθό» γιατί θυμίζει καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής και εργασίας. Προτιμούν αντίθετα την ονομασία „anticipo“ (αντισίπο), δηλαδή το χρηματικό ποσό που παίρνουν κάθε βδομάδα που αποτελεί ένα ποσοστό απο το αναμενόμενο κέρδος στο τέλος της χρονιάς. Επίσης στον καταμερισμό εργασίας ακολουθούν μια κυκλική μέθοδο. Με τη λογική αυτή κάθε εργάτης πρέπει να κάνει κάθε είδος δουλειάς και κανείς δεν πρέπει να παραμένει στην ίδια απασχόληση σε όλη του την ζωή. Με αυτό τον τρόπο υπάρχει δίκαιη μοιρασιά της δουλειάς. Ένα άτομο μπορεί να δουλέψει μια περίοδο στο παζάρι, μετά στην κουζίνα, ως λογίστρια, ως καθαριστής, σαν αγρότης, στην μεταφορά κ.ο.κ.. Έτσι, ενισχύεται η ανταλλαγή εμπειριών και η κινητικότητα εργατών μεταξύ διφορετικών συνεταιρισμών και τοποθεσιών.
Κάθε βδομάδα οι εργάτες συγκεντρώνονται σε συνελεύσεις διαχείρισης όπου συλλογικά και δημοκρατικά παίρνουν όλες τις αποφάσεις που αλλού συνήθως λαμβάνονται από αφεντικά και διοικητικά στελέχη. Βεβαίως, αυτή η διαδικασία πλατιάς συμμετοχής είναι πολύ χρονοβόρα, αλλά αντιμετωπίζεται ως μέρος της εργασίας και φυσικά ο χρόνος αυτός πληρώνεται σαν κανονική δουλειά.
Το πλεόνασμα που παράγεται στην αγροτική καλλιέργεια, την παραγωγή επεξεργασμένων τροφίμων και στα παζάρια, χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για τις κοινωνικές υπηρεσίες υγείας, τελετών και ταμιευτηρίου. Τα «κοινωνικά ταμιευτήρια» προσφέρουν δάνεια με χαμηλό επιτόκιο στους συνεταιρισμούς, στους εργάτες αλλά και σε απλούς πολίτες – με απόλυτη ανεξαρτησία από το κράτος και τις τράπεζες. Αυτό βοηθά τους συνεταιρισμούς να κανουν επενδύσεις για μηχανές, συσκευές και άλλα απαραίτητα έξοδα. Σύμφωνα με τους εργάτες, τα ιδιωτικά δάνεια έχουν βοηθήσει ένα μεγάλο μέρος των μελών των συνεταιρισμών να καλυτερεύσουν το βιοτικό τους επίπεδο, π.χ. με την αγορά ενός διαμερίσματος όταν πια ένα δωμάτιο δεν είναι αρκετό για μια οικογένεια τριών γενιών.
Επεκτείνοντας το δίκτυο υγείας που αποτελείται από κοινοτικά κέντρα υγείας της γειτονιάς, η Σεκοσεσόλα εγκαινίασε το 2010 ένα μεγάλο νοσοκομείο στο Μπαρκισιμέτο, την πρωτεύουσα του κρατιδίου της Λάρα, στο που κατασκευάστηκε αποκλειστικά με δικά τους οικονομικά μέσα, χωρίς κρατικά ή τραπεζικά δάνεια. Εκεί παρέχονται υπηρεσίες συμβατικής αλλά και εναλλακτικής ιατρικής, όπως βελονισμός, υδροθεραπείες και άλλα.

Απόλυτη αυτονομία

Επειδή η Σεκοσεσόλα είναι ένα σπουδαίο παράδειγμα οικονομίας αλληλεγγύης με εργασιακές σχέσεις διαφορετικές από τις καπιταλιστικές, θα μπορούσε να εμπνεύσει εργάτες και στην Ελλάδα όπου η αναζήτηση και εφαρμογή εναλλακτικών δρόμων έχει γίνει απολύτως απαραίτητη. Θα άξιζε λοιπόν να μάθουμε κάποια πράγματα για το «μυστικό» της επιτυχίας της. Το κύριο μήνυμα είναι η απόλυτη απόρριψη επιδότησης από πολιτικούς, κόμματα, από το κράτος, τράπεζες, εταιρείες κτλ. με σκοπό την διαφύλαξη της οικονομικής τους ανεξαρτησίας. Ό,τι χρειαστεί πρέπει να παραχθεί και να δημιουργηθεί με τον κόπο της εργασίας. Σύμφωνα με τα μέλη της Σεκοσεσόλα, η αποδοχή οικονομικής βοήθειας μακροπρόθεσμα οδηγεί σχεδόν πάντα σε εξαρτήσεις και διαφθορά και για αυτό πρέπει να αποφεύγεται.
Προσπάθειες αντιγραφής του μοντέλου της Σεκοσεσόλα σε άλλες χώρες απέτυχαν σχεδόν καθολικά λόγω εξωτερικών επιδοτήσεων από διεθνείς οργανισμούς και κρατικά ιδρύματα.
Αλλά και στην ίδια την Βενεζουέλα το κίνημα των συνεταιρισμών  αντιμετώπισε πολλά προβλήματα λόγω των κατά τα άλλα καλοπροαίρετων μέτρων της κυβέρνησης. Το 2004 ο Τσάβες θέλοντας να προωθήσει την «τρίτη οικονομική στήλη» των συνεταιρισμών – δίπλα στις κρατικές και ιδιωτικές επιχειρήσεις – ξεκίνησε ένα πρόγραμμα υποστήριξής τους. Λόγω των φορολογικών πλεονεκτημάτων και των φτηνών δανείων για τους συνεταιρισμούς, μέσα σε λίγα χρόνια εμφανίστηκαν από το πουθενά εκατοντάδες χιλιάδες υποτιθέμενοι συνεταιρισμοί. Μετά από μερικά χρόνια το μεγαλύτερο μέρος αυτών των νέων συνεταιρισμών έκλεισαν. Το σύστημα δεν λειτούργησε και οδήγησε στη διαφθορά. Οι λίγοι που παραμένουν ακόμη μέχρι σήμερα είναι βασικά καπιταλιστικές εταιρείες χρησιμοποιώντας σαν έμβλημα την κίτρινη σφραγίδα με τα τρία πράσινα έλατα – το διεθνές σύμβολο των συνεταιρισμών.

Η γέννηση της… ουτοπίας

Η Σεκοσεσόλα αντιθέτως πέρασε από μια διαδικασία σχηματισμού που διήρκησε πάνω από 40 χρόνια. Ξεκίνησαν το 1967 με ένα γραφείο τελετών και την υπηρεσία τοπικής μεταφοράς. Τα λεωφορεία αυτά καταστράφηκαν σε ένα σαμποτάζ υποκινούμενο από πολιτικούς που είδαν στον συνεταιρισμό αυτόν έναν πολιτικό κίνδυνο, καθώς λειτουργούσε καλύτερα από τις δημόσιες υπηρεσίες. Έτσι  ο συνεταιρισμός βρέθηκε ξαφνικά με ένα τεράστιο χρέος που έπρεπε με κάποιο τρόπο να πληρώθει. Γι’αυτό οδηγήθηκαν στην ιδέα των παζαριών και στην ενσωμάτωση αγροτικών συνεταιρισμών στο γενικό δίκτυο. Τελικά, μετά απο 2 δεκαετίες σκληρής δουλειάς και χαμηλής έως ανύπαρκτης χρηματικής αποζημίωσης για τα μέλη,  κατάφεραν να ξεπληρώσουν το σύνολο του χρέους, αυξάνοντας από εκεί και έπειτα τους μισθούς και την επένδυση σε κοινωνικές υπηρεσίες. Συνεπώς, χρειάζεται φοβερή υπομονή και επιμονή για την ολοκλήρωση τέτοιων έργων. Όπως είπε και ο πολιτειολόγος Τζον Χολογουέι, όταν επισκέφθηκε την Σεκοσεσόλα: «Η επανάσταση είναι μια σούπα που μπορεί να μαγειρευτεί μόνο σιγοβράζοντας».
Κατά την γνώμη των εργατών της Σεκοσεσόλα η ελεημοσύνη και η φιλανθρωπία δεν αποτελεί διέξοδο από την φτώχεια. Έτσι ένα απο τα σλόγκαν τους βασίζεται στο κινέζικο ρητό που λέει οτί αντί να δίνεις ψάρι στον φτωχό, καλύτερο είναι να τον μάθεις να ψαρεύει. Εκείνοι όμως το επεκτείνουν αυτό και λένε πως δεν φτανει να διδάξεις το ψάρεμα σε κάποιον, αλλά πρέπει να «ψαρεύουμε όλοι μαζί» και μέσα από την κοινή εμπειρία μαθαίνουν συλλογικά και προχωράνε. Πράγματι, οι σύντροφοι και συντρόφισσες μορφώνονται μέσα από την εργασία. Υπάρχουν αρκετοί που δεν έχουν τελειώσει ούτε το δημοτικό, ξεκίνησαν  στο χωράφι ή στο παζάρι και τώρα ασκούν την δουλειά του λογιστή, έμαθαν να οδηγούν ή έγιναν βελονιστές.

Οι δυσκολίες

Βέβαια δεν είναι όλα ρόδινα ούτε στην «ουτοπία» της Σεκοσεσόλα. Ένα μεγάλο πρόβλημα παρουσιάζεται με την «αυτο-εκμετάλλευση». Οι εργάτες δουλεύουν πάρα πολύ με ελάχιστα διαλείμματα, άδειες και λίγα ρεπό που συχνά οδηγεί σε προβλήματα υγείας. Κανείς δεν ομολογεί ότι χρειάζεται ξεκούραση μήπως φανεί στους συντρόφους ως τεμπελιά. Όταν δεν υπάρχει αφεντικό, όλοι οι εργάτες γίνονται τα μάτια ενός συλλογικού αφεντικού και η κοινωνική πίεση είναι αποτελεσματική στην επιβολή πειθαρχίας. Τέτοιες κριτικές προβληματίζουν τις συνελεύσεις, οι οποίες προσπαθούν να βρουν λύσεις μέσα από χρονοβόρες συζητήσεις. Για αυτό και η Σεκοσεσόλα δεν είναι μια στατική οργάνωση αλλά ένας δυναμικός οργανισμός που αλλάζει και εξελίσσεται συνεχώς, βεβαίως μέσα σε μεγάλα χρονικά διαστήματα, με αργό ρυθμό.
Αλλά θα μπορούσε γενικά να λειτουργήσει και διαφορετικά; Είναι δυνατή η ίδια απόδοση με λιγότερη δουλειά, λιγότερη πίεση και περισσότερες ελευθερίες; Θα μπορούσε να λειτουργήσει αυτό και στην Ευρώπη, όπου η ατομική ελευθερία είναι τόσο κεντρική;
Μπορούμε να μάθουμε πολλά από «τον Νότο». Ένα σημαντικό προτέρημα που έχει η Σεκοσεσόλα σε σχέση με ανάλογες δομές στην Ελλάδα, εκτός από μια γενικά πιο υποστηρικτική νομοθεσία, είναι ότι έχουν δημιουργήσει μια ολόκληρη αλυσίδα παραγωγής που τους ξελαφρώνει από μερικούς εξαναγκασμούς του καπιταλισμού, στον οποίο βεβαίως είναι ακόμα εκτεθειμένοι. Ο καπιταλιστικός ανταγωνισμός μπορεί να θέσει και εναλλακτικούς συνεταιρισμούς σε σοβαρό κίνδυνο εάν δεν λάβουν επαρκή μέτρα όπως π.χ. τη δημιουργία ενός δικτύου εμπορίας με όρους αλληλέγγυας οικονομίας.
Εφόσον η Ελλάδα περνάει μια περίοδο παρόμοια με τις εμπειρίες πολλών χωρών της Λατινικής Αμερικής στις δεκαετίες του ‘80 και ‘90, ίσως μπορούμε να μάθουμε από τους τρόπους αντίδρασης και τις διεξόδους δημιουργικών και ανυπότακτων εργατών, ώστε να μην ξεκινήσουμε κι εμείς από το μηδέν, να μην κάνουμε τα ίδια λάθη και να προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε ιδέες με τον δικό μας τρόπο που λειτούργησαν στο Μεξικό, την Αργεντινή, την Βολιβία… ή την Βενεζουέλα στην προσπάθεια της ενίσχυσης της εργατικής εξουσίας στην κοινωνία και του εργατικού και κοινωνικού έλέγχου στα μέσα παραγωγής.

Δαλιδά Ρεουβέν-Σεμία via: Από Κοινού

*επισκεφτείτε: http://eleutheriparos.blogspot.gr/
Πηγή eagainst.com

Για ένα “Χωριό Αλληλεγγύης” μέσα στο Alter Summit

Kάλεσμα δομών αλληλεγγύης και κοινωνικής οικονομίας
για τη συνδιαμόρφωση “Χωριού Αλληλεγγύης”
στη διάρκεια της Εναλλακτικής Συνόδου των Ευρωπαϊκών Κινημάτων
(Alter Summit) 7 και 8 Ιουνίου στην Αθήνα

 

Το κίνημα αλληλεγγύης και αυτοοργάνωσης της κοινωνίας μας έχει πολλές φορές προσελκύσει το ενδιαφέρον των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, τόσο του νότου που πλήττονται από τις πολιτικές λιτότητας των δικών τους κυβερνήσεων, όσο και του βορρά που “βλέπει” τις συνέπειες μνημονιακών πολιτικών να τους χτυπούν την πόρτα.

Με αφορμή την  Εναλλακτική Σύνοδο των Ευρωπαϊκών Κινημάτων, η οποία  θα πραγματοποιηθεί 7 και 8 Ιουνίου στην Αθήνα, η «αλληλεγγύη για όλους» απευθύνει πρόσκληση σε όλες τις δομές κοινωνικής αλληλεγγύης και κοινωνικής οικονομίας προκειμένου να συνδιαμορφώσουμε σε αυτή ένα«Χωριό Αλληλεγγύης» όπου θα δοθεί η δυνατότητα άμεσης συνεύρεσης και επαφής ελληνικών και ξένων δομών / κινημάτων αλληλεγγύης.

Πιστεύουμε ότι η άφιξη στην Αθήνα χιλιάδων ακτιβιστών από την Ευρώπη δίνει την ευκαιρία:

α. γνωριμίας με το είδος και τις οργανωτικές εμπειρίες των δομών αλληλεγγύης στην Ελλάδα

β. ανταλλαγής εμπειριών με κινήματα αλληλεγγύης και αυτοοργάνωσης στην Ευρώπη και

γ. διαμόρφωσης μόνιμων και σταθερών δικτύων επικοινωνίας

Πιο συγκεκριμένα προτείνουμε την οργάνωση διακριτού χώρου («Χωριό Αλληλεγγύης») στον περίγυρο του Ποδηλατοδρόμιου στο ΟΑΚΑ ως σημείο φυσικής συνάντησης ελληνικών και ευρωπαϊκών συλλογικοτήτων. Επίσης τη διοργάνωση  στον ίδιο χώρο συζήτησης – συνάντησης των συλλογικοτήτων των «από κάτω», όπως και τη διαμόρφωση της ελληνικής παρουσίας στην κεντρική συζήτηση με θέμα «Αλληλεγγύη εν δράσει: Η Ευρώπη των “από κάτω” στο προσκήνιο» που έχει προγραμματιστεί  για το Σάββατο 8 Ιουνίου.

Ανάλογη πρόσκληση έχει απευθυνθεί και σε συλλογικότητες αντίστασης και αλληλεγγύης σε ευρωπαϊκές χώρες καθώς και σε συλλογικότητες αλληλεγγύης προς την Ελλάδα.

Προκειμένου, λοιπόν, να συνδιαμορφώσουμε και να οργανώσουμε το “Χωριό Αλληλεγγύης”, καλούμε όλες τις συλλογικότητες να συναντηθούμε την Πέμπτη 23.05 και ώρα 7.00 μ.μ. στο κτίριο Γκίνη στο Πολυτεχνείο να συζητήσουμε και να ανταλλάξουμε ιδέες.

Περισσότερες πληροφορίες για την Εναλλακτική Σύνοδο των Ευρωπαϊκών Κινημάτων:http://www.altersummit.eu/?lang=en

 

http://www.solidarity4all.gr/news/%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%E2%80%9C%CF%87%CF%89%CF%81%CE%B9%CF%8C-%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CF%8D%CE%B7%CF%82%E2%80%9D-%CE%BC%CE%AD%CF%83%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-alter-summit

Σε αυτό το εστιατόριο δεν χρειάζονται χρήματα…

Ένα εστιατόριο πλήρως προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις της οικονομικής κρίσης άνοιξε στην Καταλονία της Ισπανίας. Όποιος δεν έχει να πληρώσει τον λογαριασμό μπορεί να προσφέρει αντί χρημάτων, μία ώρα εργασίας στην επιχείρηση.

Πρόκειται για το εστιατόριο Troboda, το οποίο ωστόσο δεν είναι μοναδική περίπτωση ισπανικής επιχείρησης που δείχνει έμπρακτααλληλεγγύη στους πληγέντες από την κρίση, τους «νεόπτωχους» και τους ανέργους.

Είναι γνωστό από πολλές αναφορές ότι οι Ισπανοί αντιμετωπίζουν την κρίση δείχνοντας πρωτοφανή αλληλεγγύη, που καλύπτει τις ελλείψεις από το κράτος.

Στο συγκεκριμένο εστιατόριο ο καθένας μπορεί να απολαύσει το γεύμα του και την παρέα των υπόλοιπων «νεόπτωχων», προσφέροντας μία ώρα εργασίας, στο σερβίρισμα, στο καθάρισμα ή στο πλύσιμο των πιάτων.

Μιλώντας στο Euronews, η Χούλια Γκονζάλεθ, αναφέρει ότι έχασε τη δουλειά της ως καθαρίστρια πριν από δύο χρόνια. Τρώει το γλυκό της και κατευθύνεται για την κουζίνα, προκειμένου να «πληρώσει» με εργασία.

«Πιστεύω ότι αυτό είναι κάτι το μοναδικό. Μου αρέσει πολύ. Από τότε που έρχομαι εδώ είμαι περισσότερο αισιόδοξη και έκανα πολλούς φίλους. Δίνουμε κουράγιο ο ένας στον άλλο» αναφέρει η ίδια.

Ένα τέταρτο του προϋπολογισμού του εστιατορίου προέρχεται από πελάτες που πληρώνουν κανονικά, ενώ το κατάστημα δέχεται και δωρεές από όποιον θέλει να προσφέρει.

Παράλληλα προσφέρει εργασία σε ανέργους σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές.

«Το εστιατόριο έχει στόχο να βοηθήσει τους ανθρώπους να ξαναβρούν την δύναμη και την αυτοπεποίθησή τους και να βελτιώσουν την καθημερινότητά τους» αναφέρει ο διευθυντής της επιχείρησης, Χαβιέ Κασάς.

Σημειώνεται ότι οι άνεργοι στην Ισπανία έχουν φτάσει τα 6,2 εκατομμύρια. Πάνω από τους μισούς είναι χωρίς δουλειά για πάνω από έναν χρόνο.
  πηγή: Nooz.gr

Υπάρχει και ο δρόμος της Κοινωνικής Αλληλεγγύης

Κατόπιν τηλεφωνικού ραντεβού, υπάρχει η δυνατότητα επίσκεψης σε γιατρούς πολλών ειδικοτήτων, παροχής φαρμάκων σε ανασφάλιστους και άπορους, καθώς και πραγματοποίησης μικροβιολογικών εξετάσεων και test PAP

 

Του Στέργιου Ζιαμπάκα

 

getFile (21)Κόποι μηνών επιβραβεύτηκαν και το Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Περιστερίου λαμβάνει σάρκα και οστά. Η αστείρευτη διάθεση έμπρακτης αλληλεγγύης των μελών και των εθελοντών του παρέκαμψε τα όποια εμπόδια παρουσιάστηκαν και το τοπικό αυτοδιαχειριζόμενο ιατρείο είναι έτοιμο να προσφέρει δωρεάν πρωτοβάθμια ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε κάθε συνάνθρωπό μας.

 

Οι πόρτες ανοικτές για όλους, χωρίς καμία διάκριση, από Δευτέρα έως Παρασκευή, πρωί, 11.00-14.00 και Δευτέρα έως Πέμπτη, απόγευμα, 18.00-20.00 (Χρυσολωρά 1 & Αγ. Παύλου). Κατόπιν τηλεφωνικού ραντεβού (στα τηλέφωνα 210-5781618 & 6932045029), υπάρχει η δυνατότητα επίσκεψης σε γιατρούς πολλών ειδικοτήτων, παροχής φαρμάκων (αυστηρά με ιατρική συνταγή) σε ανασφάλιστους και άπορους, καθώς και πραγματοποίησης μικροβιολογικών εξετάσεων και test PAP.

 

«Δεν πρόκειται για φιλανθρωπία, ούτε θέλουμε να αντικαταστήσουμε το ΕΣΥ. Θέλουμε να κρατήσουμε τον κόσμο μαχητικό και ζωντανό», τόνισε στην «Εφ.Συν.», η Ολγα Κεσίδου, γιατρός, μέλος του Κοινωνικού Ιατρείου.

 

Οπως σημείωσε η ίδια και υπόλοιποι συνάδελφοί της, τη δεδομένη συγκυρία οικονομικής αλλά και ανθρωπιστικής κρίσης, κατά την οποία η λιτότητα πλήττει ανεπανόρθωτα τις κρατικές δομές Υγείας, οδηγώντας στον κοινωνικό αποκλεισμό πλήθος συμπολιτών μας, «θέλουμε να δείξουμε ότι υπάρχει κι άλλος δρόμος, ένας δρόμος αντίστασης με τη μορφή κοινωνικής αλληλεγγύης».

 

Καθώς «η αλληλεγγύη είναι προϋπόθεση επιβίωσης», η βούληση της τοπικής κοινωνίας για την παροχή ιατροφαρμαρκευτική περίθαλψης «από τα κάτω», αντιπαρήλθε την αδιαφορία της τοπικής αυτοδιοίκησης επί του θέματος. «Ενώ υπήρχε το αίτημα από μια πρωτοβουλία γιατρών, ο δήμος δεν έδωσε σημασία» περιγράφει ο δημοτικός σύμβουλος Περιστερίου, Αλέξανδρος Πουλιάσης, συμπληρώνοντας: «ο δήμος ανακοίνωσε ότι θα δημιουργήσει και αυτός κοινωνικό ιατρείο με τη βοήθεια της Εκκλησίας. Ακόμα αναμένουμε. Δεν θεωρούμε ότι όλα πρέπει να γίνουν υπό τη σκέπη του δήμου. Καλύτερα να βοηθάει τέτοιες πρωτοβουλίες παρά να τις ανακόπτει».

 

Το αποτέλεσμα του υποδειγματικού έργου αποτυπώνεται χαρακτηριστικά αφενός στην οργάνωση των δομών του Ιατρείου, τις οποίες στελεχώνουν επιπρόσθετες ομάδες υποστήριξης, αφετέρου στο μέγεθος της συμπαράστασης της τοπικής κοινωνίας, η οποία ήταν παρούσα στα εγκαίνια.

 

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, Ρένα Δούρου, μιλώντας στην «Εφ.Συν.», εξήρε τις προσπάθειες των κατοίκων να τοποθετήσουν «έναν ακόμη κρίκο στην προστατευτική αλυσίδα αλληλεγγύης» που εκτείνεται πανελλαδικά. «Τέτοιες κινήσεις θα τις δείτε να κινούνται αθόρυβα, μακριά από τις κάμερες, γιατί ο στόχος είναι η αξιοπρέπεια όλων μας, μέχρι την ανατροπή», υπογράμμισε.

 

Τη συμπαράσταση του εξέφρασε πλήθος μελών κοινωνικών ιατρείων άλλων περιοχών της Αττικής, μεταξύ αυτών ο Γιάννης Σίμος, μέλος του Κοινωνικού Ιατρείου Ελληνικού, ο οποίος επισήμανε ότι «αυτές οι δομές εμποδίζουν την κατάρρευση» και «εμείς παλεύουμε με όπλο μας την αλληλεγγύη».

 

http://www.efsyn.gr/?p=51845

Δίκτυο Επισφαλώς Εργαζομένων-Ανέργων : «Ένας άλλος κόσμος είναι υπαρκτός»

 

Συζητώντας για παραδείγματα αυτοδιαχείρισης σε Αργεντινή και Ελλάδα (Zanon – BIO.ME)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Την Τρίτη 21 Μάη, στις 18.30 , το Δίκτυο Επισφαλώς εργαζομένων και ανέργων διοργανώνει εκδήλωση με θέμα:

“Ένας άλλος κόσμος είναι υπαρκτός- συζητώντας για τα παραδείγματα αυτοδιαχείρισης σε Zanon- ΒΙΟΜΕ.”

Ομιλητές ο Raul Godoy εργαζόμενος στο εργοστάσιο της Zanon στην Αργεντινή, ένας εκπρόσωπος των εργαζομένων από τη ΒΙΟΜΕ και η Στεφανία Γεωργάκου-Κουτσονίκου οικονομολόγος.

Το 2001, κατά το μεγάλο οικονομικό κραχ στην Αργεντινή το εργοστάσιο κεραμικών Zanon κλείνει αφήνοντας απλήρωτους τους εργάτες ,οι οποίοι και αποφασίζουν την αυτοδιαχείρισή του. Η επιχείρηση γίνεται ξανά κερδοφόρα και προσφέρει σε πρώτη φάση 170 νέες θέσεις εργασίας. Ο πρώην ιδιοκτήτης Luigi Zanon θα προσπαθήσει με νόμιμα και παράνομα μέσα να ανακτήσει το εργοστάσιο. Μετά από 9 χρόνια σκληρού αγώνα των εργαζόμενων και της τοπικής κοινωνίας, το επαρχιακό νομοθετικό σώμα θα ταχθεί υπέρ της απαλλοτρίωσης του εργοστασίου κεραμικής και της παράδοσης του στο συνεταιρισμό των εργαζομένων.

Το 2012 στην Ελλάδα της κρίσης και του μνημονίου, στην Ελλάδα των εκατομμυρίων ανέργων και επισφαλώς εργαζομένων, το παράδειγμα των εργαζομένων της ΖΑΝΟΝ παίρνει σάρκα και οστά, για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας, στο εργοστάσιο της Βιομηχανικής Μεταλλευτικής. Η θυγατρική της πτωχευμένης πλέον Φίλκερμαν-Τζόνσον ανοίγει ξανά τις πόρτες της στις 12 Φεβρουαρίου 2012 από 36 εργαζόμενους, οι οποίοι μέχρι και σήμερα δέχονται καθημερινά αιτήσεις για δουλειά στο εργοστάσιο. Η προσπάθεια αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη.

Ως Δίκτυο Επισφαλώς εργαζομένων και ανέργων σας καλούμε την Τρίτη 21 Μάη, στις 18.30 στο κτίριο του συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (πεζόδρομος Ερμού 134-136, πλατεία Ασωμάτων) να συζητήσουμε για το παράδειγμα της Αργεντινής και της Ελλάδας για έναν άλλο κόσμο ο οποίος πέρα από εφικτός είναι και υπαρκτός. Να μοιραστούμε τις εμπειρίες των εγχειρημάτων που βάζουν στο επίκεντρο τον εργαζόμενο και σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό σπάνε τους μονοδρόμους δημιουργώντας εναλλακτικά μονοπάτια.

Αμέσως μετά την εκδήλωση θα ακολουθήσει προβολή των ντοκιμαντέρ:

*Ζανόν: Εργοστάσιο χωρίς αφεντικά

* ΒΙΟ.ΜΕ: Δεν μπορείτε εσείς; Μπορούμε εμείς!

Ανοιχτό Κάλεσμα για το 2ο Φεστιβάλ Αλληλέγγυας και Συνεργατικής Οικονομίας

Ανοιχτό Κάλεσμα για Συνδιοργάνωση και Συμμετοχή στο

2ο Εναλλακτικό Φεστιβάλ Αλληλέγγυας και Συνεργατικής Οικονομίας

18/5 στις στο Πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνος.
(στο θεατράκι που βρίσκεται μέσα στο πάρκο)!

Το 1ο Εναλλακτικό Φεστιβάλ Αλληλέγγυας και Συνεργατικής Οικονομίας που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Οκτώβρη στο Ελληνικό βασίστηκε στην επιθυμία μας να βρεθεί ένα σημείο συνάντησης και επικοινωνίας των δικτύων αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας.

Οι δράσεις αυτών των δικτύων αποδεικνύουν ότι ένας άλλος κόσμος είναι όχι απλά εφικτός αλλά και υπαρκτός.

Ένας κόσμος όπου οι νόμοι της αγοράς και το υπάρχον οικονομικό σύστημα της εκμετάλλευσης της ανθρώπινης εργασίας καταρρέουν και όπου οι ανθρώπινες σχέσεις αποκτούν εκ νέου νόημα.

Η ολοκλήρωσή του ενίσχυσε την επιθυμία για ευρύτερη συνεργασία των ομάδων και εξάπλωση της αυτόνομης και αλληλέγγυας δημιουργίας. Γνωρίσαμε πολλούς ανθρώπους και ομάδες που αναζητούν τρόπους να σχηματίσουν αντιδομές αλληλεγγύης, συνεργατικότητας και αλληλοβοήθειας.

Η διοργάνωση του 1ου Φεστιβάλ έγινε μέσα από αμεσοδημοκρατικές συνελεύσεις στις οποίες συμμετείχαν άνθρωποι από τουλάχιστον είκοσι ομάδες που συντόνισαν και έφεραν σε πέρας τις εργασίες που ήταν απαραίτητες για την πραγματοποίησή του.

Όσοι συμμετείχαμε σ’ αυτές θεωρούμε πάρα πολύ σημαντικό η συνέλευση που θα οργανώσει και θα συντονίσει το 2ο φεστιβάλ αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας, να ενισχυθεί με όσο το δυνατό περισσότερα αλληλέγγυα δίκτυα ώστε οι διαδικασίες του να είναι συμμετοχικές και ανοιχτές, να ανταλλάζουμε γνώσεις, ιδέες και εμπειρίες.

Για να δούμε όλοι μαζί πως θα συντονίσουμε την επόμενη προσπάθεια οργάνωσης του 2ου Φεστιβάλ, καλούμε τις συλλογικότητες αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας να συμμετέχουν στη συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 18 Μαΐου στις 6.00στο Πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνος (συνάντηση στην είσοδο επό της Μοναστηρίου 140, Ακαδημία Πλάτωνος και αμέσως μετά η συνέλευση θα πραγματοποιηθεί στο Θεατράκι που βρίσκεται μέσα στο Πάρκο)

Επίσης, καλούμε τις συλλογικότητες που θα πάρουν μέρος στη συνάντηση να συζητήσουν στις συνελεύσεις τους σχετικά με το Φεστιβάλ και να ετοιμάσουν τις δικές τους προτάσεις για τη δομή και την οργάνωση του.

Θα χαρούμε να μας στείλετε τις προτάσεις σας πριν από τη συνάντηση στοfestival.economicsolidarity@gmail.com

Τέλος, για όσους πρόκειται να έρθουν από την επαρχία, υπάρχει δυνατότητα φιλοξενίας μετά από συννενόηση.

Σας περιμένουμε!

Η συνέλευση του 1ου Εναλλακτικού Φεστιβάλ Αλληλέγγυας & Συνεργατικής Οικονομίας.

www.festival4sce.org

Πως Πάμε Με Μετρό
Κατεβαίνουμε στη στάση Μεταξουργείο και περπατάμε ως τη Λένορμαν . Ανεβαίνουμε σε οποιαδήποτε λεωφορείο ή το τρόλει 12 . Κατεβαίνουμε στη στάση Αρμονία.
Η απόσταση από το μετρό με τα πόδια είναι περίπου 15 λεπτά.

 

http://www.festival4sce.org/page/28/16

Κινήματα αλληλεγγύης: το παράδειγμα των κοινωνικών ιατρείων

Του Πέτρου Λινάρδου-Ρυλμόν

Αλλά άφησα για το τέλος μια ακόμη σημαντικότερη νίκη της πολιτικής οικονομίας της εργασίας επί της πολιτικής οικονομίας της ιδιοκτησίας. Αναφέρομαι στο συνεταιριστικό κίνημα, και ειδικότερα στα εργοστάσια με καθεστώς συνεταιριστικό που έχουν εγκαθιδρυθεί, χωρίς καμία βοήθεια, χάρη στις προσπάθειες λίγων θαρραλέων. Ποτέ δεν θα είμαστε υπερβολικοί σχετικά με την αξία αυτών των μεγάλων κοινωνικών πειραμάτων. Με πράξεις, και όχι με λόγια, έχουν αποδείξει οτι η παραγωγή σε μεγάλη κλίμακα και σύμφωνα με τις απαιτήσεις της σύγχρονης επιστήμης είναι δυνατή χωρίς την ύπαρξη μιας τάξης αφεντικών που προσλαμβάνει μια τάξη εργατών… Η συνεταιριστική εργασία θα πρέπει να αναπτυχθεί σε εθνική κλίμακα και να ενθαρρύνεται με μέσα της ίδιας φύσης.

Κάρλ Μάρξ, Εναρκτήρια ομιλία στη Διεθνή Ένωση Εργατών (1864)

Η άποψη οτι οι αντιστάσεις στην κυριαρχία του κεφαλαίου μπορούν να αναπτυχθούν μόνο στο πλαίσιο των παραγωγικών μονάδων όπου ισχύουν οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής, και ότι δεν εκδηλώνονται πραγματικά με παραγωγικές πρωτοβουλίες ανεξάρτητες απο την πλευρά των εργαζομένων, όσο αλληλέγγυες και αν είναι, δεν έχει σχέση με την ιστορία των εργατικών κινημάτων. Η σύγχυση που υπάρχει σχετικά με τη θέση του βασικού κορμού της κοινωνικής ή αλληλέγγυας οικονομίας στις αναπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες, οφείλεται στην κυριαρχία αυτής της στρεβλής άποψης.

Μια πιο προσεκτική ματιά σε χώρες όπου έχει αισθητά αναπτυχθεί η κοινωνική οικονομία (όπως το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ισπανία), αποκαλύπτει οτι οι δομές της έχουν γεννηθεί και αναπτυχθεί ως αυθεντικές κινηματικές πρωτοβουλίες οι οποίες αμφισβήτησαν και αμφισβητούν τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής, βασίζονται στην αλληλεγγύη μεταξύ εργαζομένων ή κατηγοριών εργαζομένων, στην άμεσα δημοκρατική λειτουργία και στην ισότητα από την άποψη των αμοιβών και των παροχών.

Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύει ακόμα ο αριστερός κρατισμός, ή ειδικότερα ο σταλινικός κρατισμός, αυτές οι κινηματικές πρωτοβουλίες δεν ενσωματώθηκαν στον καπιταλισμό, όπως δεν ενσωματώθηκαν οι ταξικές συνδικαλιστικές οργανώσεις. Και οι δύο αυτές κινηματικές εκφράσεις, εντάχθηκαν στο σύστημα κοινωνικής διαπραγμάτευσης με το κεφάλαιο και το αστικό κράτος, και διατήρησαν τα αρχικά χαρακτηριστικά τους κατά την μακρά μεταπολεμική ανάπτυξη, παρά την σταθερή θεσμική τους θέση και παρά την επιδότησή τους από το κράτος σε πολλές περιπτώσεις.

Στην Ελλάδα οι πρωτοβουλίες αλληλέγγυας οικονομίας αναπτύσσονται και γίνονται περισσότερο ορατές σε σχέση με το παρελθόν, κατά την περίοδο της κρίσης. Δεν σημαίνει, όμως, αυτό οτι αποτελούν προσπάθειες δημιουργίας δομών αντιμετώπισης κοινωνικών προβλημάτων, οι οποίες εγκαθίστανται σε έναν παράλληλο κόσμο και φροντίζουν απλώς τα θύματα της νεοφιλελεύθερης διαχείρισης. Η εμπειρία των κοινωνικών ιατρείων που έχουν δημιουργηθεί σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, δείχνει ότι πρόκειται για αυθεντικές κινηματικές διαδικασίες, με την ιστορία της η καθεμιά, οι οποίες δεν αποσκοπούν απλώς στην κάλυψη κενών του συστήματος υγείας, αλλά στη δημιουργία των προϋποθέσεων για την ανασυγκρότηση ενός συστήματος υγείας για όλους – ενός συστήματος ικανού να καλύπτει τις υπάρχουσες ανάγκες και να λειτουργεί αποτελεσματικά υπό κοινωνικό έλεγχο.

Κοινωνικά ιατρεία, όπως της Θεσσαλονίκης και του Ρεθύμνου, που ξεκίνησαν ως πρωτοβουλίες ομάδων εθελοντών ιατρών, φαρμακοποιών, νοσηλευτών αλλά και πολιτών για τη στήριξη ανασφάλιστων μεταναστών, έχουν πλέον μετατραπεί σε ιατρεία για μετανάστες και ανασφάλιστους έλληνες που πληθαίνουν λόγω της κρίσης. Στην Πάτρα η πρωτοβουλία ανήκε επίσης σε εθελοντές ιατρούς, φαρμακοποιούς και νοσηλευτές που υποστηρίχθηκαν όμως από την πρώτη στιγμή από το Δήμο Πατρέων και ενώ ξεκίνησαν για τη φροντίδα ελλήνων ανασφάλιστων, έχουν πλέον δραστηριοποιηθεί και στη φροντίδα μεταναστών. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στην Πάτρα συμμετέχει στην προσπάθεια αυτή ο σύλλογος των ιδιωτών παιδιάτρων, προσφέροντας δωρεάν επισκέψεις σε ανασφάλιστους έλληνες και αλλοδαπούς γονείς [1].

Από τις συζητήσεις με μέλη αυτών των ομάδων, προκύπτει οτι προσεγγίζουν τις δραστηριότητές τους, όχι μόνο ως κάλυψη των άμεσων αναγκών, αλλά και ως δραστηριότητα συγκέντρωσης πληροφοριών και επεξεργασίας θέσεων σχετικά με την αναμόρφωση του συστήματτος υγείας, ώστε αυτό να καλύπτει το σύνολο του πληθυσμού και να είναι αποδοτικό με κριτήριο το δημόσιο συμφέρον. Είναι σαφές οτι δεν έχουμε μόνο τη στήριξη κατηγοριών εργαζομένων, ανέργων και συνταξιούχων, από εθελοντές ιατρούς και τα συναφή επαγγέλματα, αλλά και μια σημαντική προσπάθεια συσπείρωσης εργαζομένων στον τομέα της υγείας γύρω από ένα σχέδιο για την ανασυγκρότηση του συστήματος. Κινητοποιήσεις για την πρωτοβάθμια φροντίδα οδηγούν αναπόφευκτα στην ανάγκη συνεργασίας με τη νοσοκομειακή περίθαλψη, και η δραστηριοποίηση των συνδικαλιστικών οργανώσεων των νοσοκομειακών προς μια τέτοια κατεύθυνση θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός ευρύτατου κινήματος για την υγεία.

Μια άλλη διάσταση των κοινωνικών ιατρείων είναι οτι υιοθετούνται και δοκιμάζονται δομές άμεσης δημοκρατικής λειτουργίας, όπου οι καταμερισμοί εργασιών έχουν λειτουργικό χαρακτήρα και δεν διαμορφώνουν ιεραρχίες. Οι εμπειρίες αυτές μπορούν να παίξουν αποφασιστικό ρόλο σχετικά με την αμφισβήτηση των αυστηρά ιεραρχικών και αυταρχικών δομών στο νοσοκομειακό σύστημα, και να εμπνεύσουν τις συνδικαλιστικές οργανώσεις ώστε να παλέψουν για την ανανέωση της διοίκησης και οργάνωσης σε αυτούς τους χώρους. Η προσφορά χρόνου εργασίας από ιατρούς και νοσηλευτές του ΕΣΥ και από ιδιώτες ιατρούς, αποτελεί μια προσέγγιση η οποία είναι προφανώς μεταβατική, αλλά εντάσσεται πλήρως στην παράδοση της κοινωνικής ή αλληλέγγυας οικονομίας, για την οποία η αμοιβή της εργασίας είναι συνάρτηση της δυνατότητας υλοποίησης ενός κοινωνικού έργου.

Κεντρικό χαρακτηριστικό της τρέχουσας κρίσης του καπιταλισμού, ιδιαίτερα ορατό και καταστροφικό στην Ελλάδα, είναι οτι αδρανοποιεί και εν δυνάμει καταστρέφει παραγωγικό δυναμικό, με τη μορφή του εξοπλισμού, αλλά κατά κύριο λόγο με τη μορφή του ανθρώπινου δυναμικού και του γνωσιακού κεφαλαίου. Εγκαθιστά επίσης μορφές οργάνωσης και διαχείρισης της απομένουσας παραγωγικής δομής, οι οποίες είναι αυταρχικές, άνισες και μη αποδοτικές. Στην Ελλάδα σήμερα η ανασυγκρότηση της οικονομίας περνάει μέσα από τη δημιουργία ενός νέου παραγωγικού ιστού και από τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τα χαρακτηριστικά του και σχετικά με την ποιότητα της κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης της χώρας. Μια τέτοια ανανεωτική πνοή στην οικονομία και την κοινωνία δεν μπορεί προφανώς να βασιστεί σε έναν συρρικνωμένο και πεπαλαιωμένο ιδιωτικό τομέα και χρειάζεται ισχυρές πρωτοβουλίες των εργαζομένων, των ανέργων και των πολιτών εν γένει, ικανές να επηρεάσουν τις κρατικές πολιτικές, αλλά και να δημιουργήσουν αυτόνομες παραγωγικές και κοινωνικές δομές έκφρασης και κάλυψης των αναγκών.

_________________________

[1] Επισκεφθήκαμε τα αναφερόμενα κοινωνικά ιατρεία στο πλαίσιο της έρευνας και μελέτης που πραγματοποιείται στο Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ, από την Ειρήνη Σωτηροπούλου και τον υπογράφοντα, με θέμα τις σχέσεις αλληλέγγυας οικονομίας και συνδικάτων. Το άρθρο αυτό δεν αποτελεί δημοσίευση μέρους της μελέτης, η οποία δεν θα ολοκληρωθεί πριν το τέλος του 2012.

http://rednotebook.gr/details.php?id=5988

 

Κοινωνική οικονομία και εργασιακές σχέσεις

Του Απόστολου Καψάλη

Εισαγωγή

Οι εργασιακές σχέσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της κοινωνικής ή αλληλέγγυας οικονομίας συνθέτουν ένα πολύ δύσκολο και ευαίσθητο ζήτημα.

Είναι γεγονός ότι αυτό το ειδικότερο θέμα δεν έχει απασχολήσει σε μεγάλο βαθμό τη θεωρία στην Ελλάδα, ακριβώς γιατί και το φαινόμενο των εναλλακτικών μορφών επιχειρηματικότητας και απασχόλησης μόλις τα τελευταία χρόνια κάνει σοβαρά την εμφάνισή του στη χώρα μας.

Πρέπει να γίνουν, εξ αρχής, δύο απαραίτητες επισημάνσεις:

• Πρώτον, δεν είμαι ειδικός στα ζητήματα των εργασιακών σχέσεων που αναπτύσσονται στα πλαίσια δομών ή επιχειρήσεων κοινωνικής.
• Δεύτερον, στον βαθμό που θα αναφερθώ σε εμπειρίες ή διαπιστώσεις από το εξωτερικό δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση κάτι τέτοιο να ειδωθεί σαν απόπειρα μεταφοράς ή εισαγωγής μοντέλων ή πρακτικών στην ελληνική περίπτωση.

Άλλωστε, η κοινωνική οικονομία είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον στον τόπο και στον χρόνο που αναπτύσσεται. Συνακόλουθα και το ζήτημα των εργασιακών σχέσεων στα πλαίσια της κοινωνικής οικονομίας θα πρέπει να διερευνηθεί λαμβάνοντας υπόψη τις συνέπειες της νεοφιλελεύθερης επίθεσης στα εργατικά και κοινωνικά δικαιώματα στην εποχή του μνημονίου και στο σημερινό περιβάλλον ύφεσης και ανεργίας στο πειραματόζωο που λέγεται Ελλάδα.

Τέλος, η εισήγηση αυτή δεν αφορά στις «εξωτερικές» εργασιακές σχέσεις που θα συναφθούν ενδεχομένως με τους «επωφελούμενους» της δραστηριότητας της κοινωνικής επιχειρηματικής οντότητας ή δομής, αλλά σχεδόν αποκλειστικά με αυτές που αφορούν στο εσωτερικό αυτών, από στελέχη ή από τους εκτελούντες το έργο τους.

Ι. Το ερώτημα

Το κεντρικό ερώτημα που θα πρέπει να απαντηθεί είναι αν είναι αυθεντικές εργασιακές οι σχέσεις που αναπτύσσονται στα πλαίσια της κοινωνικής οικονομίας και, εάν ναι, από ποιους κανόνες δικαίου θα πρέπει να διέπονται αυτές οι σχέσεις;

Στο ερώτημα αυτό οι επιχειρούμενες απαντήσεις διαμορφώνουν τρεις τάσεις.

Η πρώτη τάση, η οποία είναι αρκετά διαδεδομένη όχι μόνο στις οικονομικές και πολιτικές ελίτ, αλλά και μεταξύ στελεχών και μελών της αριστεράς, συμπυκνώνεται στα εξής:

λόγω της κατά κανόνα απουσίας αγοραίας λογικής και επιδίωξης στην πλειοψηφία των κοινωνικών επιχειρήσεων, το στελεχικό προσωπικό τους δεν είναι αυθεντικοί ή κοινοί εργαζόμενοι, αλλά εθελοντές του κοινωνικού κινήματος, αφοσιωμένοι στα (και αφομοιωμένοι από τα) ιδανικά και τις αξίες του οργανισμού στον οποίο παρέχουν τις υπηρεσίες τους.

Άρα δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται αυστηρά ή και καθόλου οι κανόνες της (κοινής) εργατικής νομοθεσίας. Σε αυτήν την προσέγγιση χωρούν δύο ειδών ενστάσεις:

1. Πόσο εθελοντική και αυθεντική είναι στην πραγματικότητα η επιλογή της ενασχόλησης με την κοινωνική ή αλληλέγγυα οικονομία στο σημερινό απάνθρωπο κοινωνικό περιβάλλον και σε συνθήκες αυξημένης ανεργίας, συρρίκνωσης του δημόσιου τομέα και επιβολής μιας νέας κουλτούρας γύρω από την απασχόληση σε αυτόν, αλλά και ευρύτερα γύρω από την απασχόληση σε τομείς, επαγγέλματα και ειδικότητες με έντονη τη διάσταση της «κοινωνικής ωφελιμότητας»;

Έτσι, επιχειρείται να διαπαιδαγωγηθούν οι νέες γενιές και να αφομοιώσουν ένα νέο μοντέλο λειτουργίας του δημοσίου τομέα, το οποίο ήδη αναπροσαρμόζεται ραγδαία στη βάση των αξιών της πλέον ακραίας ιδιωτικοοικονομικής φιλοσοφίας και το οποίο φιλοδοξεί να μεταλλάξει ακόμη και το περιεχόμενο των οικείων σπουδών και των επιστημονικών πειθαρχιών των επίδοξων δημόσιων λειτουργών.

Ο νέος, ιδιαίτερα, φοιτητής ή επιστήμονας που ονειρεύεται να δραστηριοποιηθεί για παράδειγμα στον χώρο της ψυχικής υγείας. έχει ήδη κατανοήσει ότι δεν πρόκειται να συμβάλλει στην παροχή υπηρεσιών που απορρέουν από την υποχρέωση του κράτους να εγγυάται την ικανοποίηση του οικείου θεμελιώδους –και συχνά συνταγματικά κατοχυρωμένου– δικαιώματος από δημόσιες υπηρεσίες ή δομές με αμιγώς κρατική οικονομική χρηματοδότηση.

Ως εκ τούτου, η πραγματική ή απατηλή έξοδος από (ή η πρόσκαιρη αποφυγή εισόδου σε) μια σχεδόν βέβαιη κατάσταση παρατεταμένης μη απασχόλησης/ανεργίας, ο εμπλουτισμός του βιογραφικού σημειώματος και η εξασφάλιση ελάχιστων εσόδων στα όρια της επιβίωσης συνιστούν βιοτικής σπουδαιότητας ανάγκες, οι οποίες τον υποχρεώνουν στην αναζήτηση τρόπων για την εμπλοκή του σε δραστηριότητες του πεδίου που τον ενδιαφέρει.

Και επειδή προσλήψεις στο δημόσιο ιδίως στην Ελλάδα του μνημονίου σχεδόν απαγορεύονται, η αναζήτησή του περιορίζεται αποκλειστικά στον ιδιωτικό ή στον «τρίτο τομέα».

2.    Εάν ίσχυε η υπό εξέταση άποψη δεν θα είχαμε πολλές δικαστικές διαμάχες πρώην «εθελοντών» σε ΜΚΟ και ευρύτερα σε επιχειρήσεις του «τρίτου τομέα» με τις οποίες οι προσφεύγοντες διεκδικούν την εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας στην περίπτωσή τους. Οι εκβάσεις τέτοιων δικαστικών υποθέσεων είναι μεν αντιφατικές σε πολλές περιπτώσεις, αλλά πιστοποιούν ότι προκύπτει ένα φλέγον ζήτημα, εφόσον μεγάλος αριθμός εργαζομένων προσφεύγει στη δικαιοσύνη.

Η δεύτερη τάση, αρκετά ορθόδοξη και ανελαστική, θεωρεί ότι ανεξάρτητα από ιδεολογικές ταυτίσεις του εθελοντή με την κοινωνική επιχείρηση στην οποία είναι ενταγμένος, ανεξάρτητα από αμοιβή ή υλικές διευκολύνσεις και ανταλλάγματα που λαμβάνει ή δεν λαμβάνει, προκύπτουν σημαντικά θέματα, όπως:

• ποιος ευθύνεται για την υγιεινή και την ασφάλεια στο χώρο απασχόλησης;
• τι γίνεται σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος / επαγγελματικής ασθένειας;
• από ποιο κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα καλύπτεται ή πρέπει να καλύπτεται ο απασχολούμενος;
• ο χρόνος που διατίθεται/προσφέρεται, ιδίως από κάποιον που δεν έχει άλλη κύρια απασχόληση, τι χρόνος είναι σε επίπεδο συνταξιοδότησης;
• εξασφαλίζεται ή απαγορεύεται η πρόσβαση σε επιδόματα ανεργίας στο τέλος αυτού του χρόνου απασχόλησης;
• η προϋπηρεσία που αποκτάται λαμβάνεται υποχρεωτικά υπόψη από τον επόμενο τυπικό εργοδότη;

Η εν λόγω τάση φτάνει στο σημείο πολλές φορές να αμφισβητεί και την έννοια του τρίτου τομέα ή ακόμη και της ίδιας της έννοιας της κοινωνικής οικονομίας και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, κατ’ αρχήν, εφαρμόζεται το εργατικό δίκαιο εκτός και εάν προκύψουν στοιχεία που πράγματι συνηγορούν στην αυθεντικά εθελοντική εμπλοκή του προσώπου στην όλη διαδικασία.

Η τρίτη τάση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για μια νέου τύπου σύμβαση εργασίας και στην ανάγκη εκσυγχρονισμού του εργατικού δικαίου, μέσα από την αναγνώριση του μη επαγγελματικού χαρακτήρα της αλληλέγγυας δραστηριότητας ή ακόμη και στην ανάγκη νομοθετικής οριοθέτησης της σύμβασης αλληλέγγυας/ κοινωνικής εργασίας.

Η άποψη αυτή φαίνεται να βρίσκεται στον αντίποδα της ορθόδοξης άποψης, η οποία εστιάζει στην αναγκαιότητα θέσπισης του κριτηρίου της τυπικής εργασιακής μισθωτής σχέσης.

Υπέρ της τρίτης τάσης που εξετάζεται εδώ συνηγορεί η συχνή συνύπαρξη των δύο τύπων συμβάσεων ή σχέσεων σε μια οργάνωση ή σε κάποιο φορέα κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Ταυτόχρονα, οι οπαδοί της τρίτης αυτής τάσης καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι μια νέα σύμβαση πρέπει να οριοθετηθεί επειδή τα ερωτήματα που αναφέρθηκαν προηγούμενα αφενός δεν πρέπει να μένουν αναπάντητα και αφετέρου θα πρέπει να μην απαντώνται με τα κλασσικά επιχειρήματα της εργατικής νομοθεσίας.

Προς αυτήν την κατεύθυνση πολλών ειδών κριτήρια δύναται να τεθούν.

ΙΙ. Η επισήμανση

Με σκοπό την αναζήτηση των κατάλληλων για την ελληνική περίπτωση απαντήσεων στα ερωτήματα που προηγήθηκαν θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα της εποχής του μνημονίου κυριαρχούν η υποχώρηση του δημόσιου τομέα, η συρρίκνωση της δημόσιας απασχόλησης, η σταδιακή απόσυρση των παραδοσιακών ευθυνών του κοινωνικού κράτους και η ολομέτωπη επίθεση στις εργασιακές σχέσεις στον δημόσιο τομέα με ποσοτικούς και ποιοτικούς όρους.

Ειδικότερα, η μείωση της απασχόλησης με όρους δημοσίου δικαίου μέσα από την εφαρμογή το μέτρου του 1/5 ή του 1/7 και μέσα από τις απολύσεις δεκάδων χιλιάδων εργαζομένων με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου, συνεπάγεται δύο προοπτικές:

* είτε την εισαγωγή ευέλικτων εργασιακών σχέσεων ιδιωτικού δικαίου για την κάλυψη των κενών θέσεων απασχόλησης
* είτε την εξώθηση των πολιτών στην ιδιωτική οικονομία (εκπαίδευση, υγεία, πρόνοια) για την κάλυψη βιοτικών τους αναγκών.

Πολύ πιθανόν βέβαια να συμβούν και τα δύο. Άραγε η προσφυγή στις υπηρεσίες της κοινωνικής οικονομίας σε ποια από τις δύο εξελίξεις εντάσσεται; Πρόκειται πράγματι για έναν τρίτο τομέα/πόλο της οικονομίας και της αγοράς εργασίας ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος φαντάζει για τους εργαζόμενους πιο θελκτικός λόγω των πολύ καλύτερων συνθηκών εργασίας και την ικανοποίηση του αισθήματος του κοινωνικά ωφέλιμου της επαγγελματικής δραστηριότητας;

Με άλλα λόγια, η ταχεία επικράτηση του νέου καθολικού υπέρ-ευέλικτου εργασιακού προτύπου με την εισβολή κανόνων του ιδιωτικού δικαίου στο πεδίο των εργασιακών σχέσεων του δημοσίου τομέα καθιστά την προοπτική της απασχόλησης μια επώδυνη διαδικασία για το σύνολο των μισθωτών. Ως εκ τούτου, η όαση της εργασίας στον «τρίτο τομέα» θα έλκει ολοένα και περισσότερους ανέργους ή ευέλικτα εργαζόμενους.

ΙΙΙ. Προσωπικός προβληματισμός

Είναι δύσκολο να λάβει κανείς σαφή θέση και να τοποθετηθεί με ασφάλεια σε σχέση με τις τρεις τάσεις που προαναφέρθηκαν. Το ζήτημα των εργασιακών σχέσεων στο εσωτερικό των επιχειρήσεων κοινωνικής ή αλληλέγγυας οικονομίας απαιτεί πολλή μελέτη και ακόμη περισσότερη περίσκεψη για την εξεύρεση της ενδεδειγμένης λύσης. Απαραίτητη, όμως, προϋπόθεση είναι η αναγνώριση της ανάγκης να αναζητηθούν με κατεπείγοντα τρόπο οι άξονες εκείνοι που θα επιτρέπουν ταυτόχρονα την προστασία των απασχολούμενων και την απρόσκοπτη λειτουργία των κοινωνικών επιχειρήσεων.

Κατ’ αρχήν, δεν θα έπρεπε να υποτιμηθεί το ζήτημα των εργασιακών σχέσεων και της προστασίας των δικαιωμάτων των μισθωτών, ιδίως μέσα στο σημερινό εργασιακό και οικονομικό περιβάλλον της Ελλάδας. Επίσης, δεν θα ήταν φρόνιμο να υπερτιμηθούν οι δυνατότητες αυτορρύθμισης των δεινών του μνημονιακού καπιταλισμού στην Ελλάδα μέσα από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και λειτουργία των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας.

Δεν θα πρέπει, επίσης, να λησμονιέται ότι στην Ελλάδα ο έγγραφος τύπος της σύμβασης εργασίας δεν είναι ούτε συγκεκριμένος ούτε απαραιτήτως έγγραφος, γεγονός που κατ’ αρχήν διευκολύνει την καταστρατήγηση βασικών εργατικών κανόνων δικαίου. Παράλληλα, η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων (άρα και των κοινωνικών επιχειρήσεων) κατατάσσονται στην κατηγορία των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, εκεί όπου και η συνδικαλιστική εκπροσώπηση είναι σχεδόν ανύπαρκτη και η εργοδοτική αυθαιρεσία ισχυρότερη.

Ο κίνδυνος να δημιουργηθεί μια μεγάλη κατηγορία εργαζομένων οι οποίοι δεν θα είναι τυπικά και υπό πλήρη νομιμότητα εργαζόμενοι είναι παραπάνω από ορατός. Κάτι τέτοιο συνέβη αναλογικά και με την περίπτωση των εκατοντάδων χιλιάδων οικονομικών μεταναστών με ολέθριες συνέπειες για τους ίδιους και για τα ασφαλιστικά ταμεία της χώρας.

Θα μπορούσε ίσως να τεθεί μια κόκκινη γραμμή στη βάση της παραδοχής ότι οι ευέλικτες και οι παράνομες εργασιακές σχέσεις δεν είναι συμβατές με τη φιλοσοφία των κοινωνικών επιχειρήσεων, έτσι ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα μειωμένων εργασιακών δικαιωμάτων για ένα πολύ μεγάλο αριθμό νέων κυρίως σε ηλικία εργαζομένων.

Εν κατακλείδι, εάν υπάρχει πεδίο για την ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας στην Ελλάδα αυτό θα γίνει με όρους κινήματος, με στόχους κοινωνικούς και όχι εξυπηρετώντας κυβερνητικές επιδιώξεις στο πλαίσιο της νεοφιλελεύθερης στρατηγικής ιδιωτικοποίησης του δημοσίου και δημοσιοποίησης του ιδιωτικού.

Η αριστερά και τα κινήματα θα πρέπει έγκαιρα να παρέμβουν καταλυτικά στο πεδίο, να μελετήσουν τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς εργασίας, να προβάλλουν το δικό τους όραμα για την αλληλέγγυα οικονομία και να αποτρέψουν διά των παρεμβάσεών τους την εδραίωση και την ενίσχυση μιας προσπάθειας αφενός αποπροσανατολισμού και συγκάλυψης των αδιεξόδων της μνημονικής πολιτικής και αφετέρου δημιουργίας ενός νέου πελατειακού κράτους στη θέση του απερχόμενου.

Το κείμενο αποτελεί ελαφρώς συντομευμένη εκδοχή της εισήγησης του Απόστολου Καψάλη, στην ημερίδα που οργάνωσε το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς στις 14 Μαΐου 2011 με θέμα «Πρακτικές αλληλεγγύης και κοινωνική οικονομία».

http://rednotebook.gr/details.php?id=5974