«Λάθος η «εθνική σύγκρουση» με τη Γερμανία»

«Κεντρώες λύσεις δεν υπάρχουν», δηλώνει στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» ο βουλευτής και εκ των υπευθύνων της οικονομικής πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ Ευκλείδης Τσακαλώτος, υπογραμμίζοντας ότι η Αριστερά πρέπει να είναι ηγεμονική σε αυτή τη φάση και οι όποιες συμμαχίες γίνουν να έχουν προγραμματική βάση ρήξης.

 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΣΠΥΡΟ ΚΑΡΑΛΗ 

Ο κ. Τσακαλώτος χαρακτηρίζει «σενάριο επιστημονικής φαντασίας» την κυβερνητική αισιοδοξία ότι η ελληνική οικονομία θα έχει στα επόμενα χρόνια πλεονάσματα της τάξης του 4% και ανάπτυξη πάνω από το 3%. Τονίζει ακόμη πως μια κυβέρνηση της Αριστεράς θα κάνει λάθος αν παρουσιάσει τη σύγκρουση με τους Γερμανούς σαν εθνική υπόθεση ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Γερμανία, αλλά πρέπει να τη διευρύνει απευθυνόμενη και στις αντίστοιχες κοινωνικές ομάδες στην Ευρώπη που έχουν συμφέρον για ριζική αλλαγή πορείας.

* Κύριε Τσακαλώτε, η Γερμανία προϊδεάζει για ένα τρίτο δάνειο που στον ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζετε ότι θα πρόκειται για τρίτο Μνημόνιο. Τι δείχνει, κατά τη γνώμη σας, αυτή η εξέλιξη;

– Οτι όταν μπει κανείς στην παγίδα χρέους, δύσκολα βγαίνει. Για να βγεις πρέπει να αμφισβητήσεις την κυρίαρχη ιδεολογία, πρέπει να αλλάξεις το ερώτημα. Από το «πώς θα μειώσω τα δημοσιονομικά ελλείμματα» στο πώς θα έχουμε ανάπτυξη, αλλά με άλλους όρους: με μια άλλη σχέση της οικονομίας με την κοινωνία, υπηρετώντας τις κοινωνικές ανάγκες. Γιατί σε μια κρίση αυτές οι ανάγκες είναι μέρος της λύσης και όχι του προβλήματος. Αντιθέτως, οι μνημονιακές δυνάμεις είχαν την ακριβώς αντίθετη λογική: ας μειωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις, ας συρρικνωθεί το κοινωνικό κράτος, ας ανοίξουν νέα πεδία για το κέρδος και μετά βλέπουμε πώς θα μειωθεί το χρέος. Μόνο που το πράγμα έχει ξεφύγει. Η παγίδα χρέους εκδικείται αυτούς που πίστεψαν ότι το ταξικό τους συμφέρον πάντα ευθυγραμμίζεται με τις ανάγκες για στοιχειώδη σταθερότητα της πολιτικής, της οικονομίας, της κοινωνίας. Και βεβαίως υπάρχει και ο λαϊκός παράγοντας, που οι ελίτ έχουν μια εγγενή τάση να υποτιμούν. Η αλαζονεία έρχεται πακέτο με μια αίσθηση παντοδυναμίας. Μετά έρχεται η νέμεση. Θυμηθείτε τη Μαρία Αντουανέτα και πιο πρόσφατα τον κ. Σταυρίδη.

Μη βιώσιμο χρέος

Ο υπουργός Οικονομικών Γ. Στουρνάρας υποστηρίζει ότι η διόγκωση του χρέους είναι πρόσκαιρη και οφείλεται στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Θα ήθελα τη δική σας εξήγηση για την εκτίναξη του χρέους στα 321 δισ.

– Το πιο σημαντικό είναι ότι το χρέος είναι μη βιώσιμο, αυτό το αναγνώρισε στην ουσία και ο κ. Σταϊκούρας πριν από λίγες μέρες. Η κυβέρνηση πιστεύει ότι χτίζει ένα Σινικό Τείχος μέσω των μελλοντικών πλεονασμάτων στα οικονομικά του κράτους. Στην ουσία, όμως, κατασκευάζει μια νέα Γραμμή Μαζινό. Και όπως οι Γερμανοί στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο παρέκαμψαν τη Μαζινό, περνώντας από το δάσος των Αρδεννών, έτσι και το χρέος θα «ξεφεύγει» μέσω υψηλών επιτοκίων και χαμηλών ρυθμών ανάπτυξης. Η υπόθεση ότι η ελληνική οικονομία θα έχει στα επόμενα χρόνια πλεονάσματα της τάξης του 4% και ανάπτυξη πάνω από 3% αποτελεί σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Οι πολίτες αναμένουν από τον ΣΥΡΙΖΑ τη δική του πρόταση εξόδου από την κρίση. Αυτή η πρόταση, ώς τώρα, δεν έχει γίνει τόσο ευκρινής. Θα υπάρξουν εξειδικευμένες προγραμματικές εξαγγελίες στη ΔΕΘ;

– Η εξειδίκευση του προγράμματός μας αποτελεί μια συνεχή διαδικασία. Πριν από το συνέδριό μας ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε σε 6 εκδηλώσεις, σε όλη την Ελλάδα, για τα μέτρα άμεσης ανακούφισης, για την παραγωγική ανασυγκρότηση, για την αντιμετώπιση της ανεργίας κ.λπ. Αυτή η διαδικασία δεν θα τελειώσει ποτέ, μιας και δημιουργούμε μια Αριστερά που συνεχώς μαθαίνει, που είναι ανοικτή σε νέες ιδέες, που ξέρει ότι κανείς δεν έχει το μονοπώλιο της αλήθειας. Το επόμενο στάδιο είναι η εξειδίκευση του εκλογικού μας προγράμματος και ένα προγραμματικό συνέδριο.

Αλλά οι βασικοί μας άξονες είναι σαφείς, για το χρέος και για το τέλος των πολιτικών λιτότητας. Μια κυβέρνηση της Αριστεράς, βέβαια, δεν μπορεί να μείνει σε αυτά. Πρέπει γρήγορα να προχωρήσει σε παρεμβάσεις που αναδεικνύουν πως το Δημόσιο και οι δημόσιες επιχειρήσεις μπορούν να δουλέψουν υπέρ του δημοσίου συμφέροντος. Να ενισχύσει τα πειράματα στην κοινωνική οικονομία, στους συνεταιρισμούς. Πρέπει να αμφισβητήσουμε και τους στόχους και τα μέσα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής.

Υποστηρίζετε ότι είναι απαραίτητη η διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους. Γιατί όμως οι Γερμανοί και οι δανειστές να δεχθούν αυτή τη διαγραφή;

– Δεν έχουμε καμία αυταπάτη ότι θα δεχθούν τις δημοκρατικές διεκδικήσεις του ελληνικού λαού έπειτα από εθνικές εκλογές. Ούτε ότι χαμπαριάζουν και πολύ από οικονομικά επιχειρήματα. Ως καθηγητής οικονομικής θεωρίας, πρέπει να σας πω πως οι δηλώσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων ποτέ δεν σταματάνε να με σοκάρουν. Το θέμα, βεβαίως, είναι ο συσχετισμός δυνάμεων. Εχουμε πλήρη επίγνωση των δυσκολιών, αλλά και του μεγέθους της ανθρωπιστικής κρίσης που έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Το δεύτερο μας κάνει πιο αποφασισμένους να δουλέψουμε για τις αναγκαίες ανατροπές. Πρέπει, βέβαια, να γίνει σαφές ότι μια κυβέρνηση της Αριστεράς έχει μόνο να χάσει αν παρουσιάσει αυτή τη σύγκρουση ως εθνική, δηλ. Ελλάδα εναντίον Γερμανίας και χωρών του Βορρά. Αντίθετα, πρέπει να αναδείξει ότι η σύγκρουση αυτή είναι ιδεολογική, κοινωνική και πολιτική. Οτι μια κυβέρνηση της Αριστεράς θα προασπίσει τα συμφέροντα του κοινωνικού μπλοκ που εκπροσωπεί απέναντι στις ελίτ, εγχώριες και ευρωπαϊκές. Μόνο με αυτό τον τρόπο θα απευθυνθεί και στις αντίστοιχες κοινωνικές ομάδες σε όλη την Ευρώπη που έχουν συμφέρον για μια ριζική αλλαγή πορείας.

Εχετε πει, εσείς και άλλα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, ότι το χρέος είναι ταξικό. Πως δεν τα φάγαμε όλοι μαζί. Και πως η Κεντροαριστερά δεν αντιπροσωπεύει πια τις λαϊκές τάξεις. Ωστόσο, βλέπουμε τον ΣΥΡΙΖΑ να μην αποκλείει το ενδεχόμενο συνεργασίας με τμήματα αυτού του πολιτικού χώρου. Πώς απαντάτε σε όσους σας κατηγορούν για αντιφάσεις;

– Η ταξική μας «μεροληψία» δεν μπορεί να αμφισβητηθεί και επιβεβαιώθηκε στο πρόσφατο συνέδριό μας. Κεντρώες λύσεις δεν υπάρχουν. Αν υπήρχαν θα τις είχαν αναδείξει οι δυνάμεις του κέντρου. Η λαϊκή βάση των κομμάτων του δικομματισμού είτε τα έχει ήδη εγκαταλείψει είτε βρίσκεται σε απόγνωση. Η Αριστερά πρέπει να είναι ηγεμονική σε αυτή τη φάση. Και αυτό σημαίνει ότι οι όποιες συμμαχίες θα έχουν προγραμματική βάση ρήξης με ό,τι ζήσαμε τα τελευταία τέσσερα χρόνια και ολόκληρη την περίοδο του νεοφιλελευθερισμού.

Η Αριστερά που συνθέτει

Στην ομιλία σας από το βήμα του ιδρυτικού συνεδρίου ορίσατε το δεύτερο κύμα ριζοσπαστισμού σαν την «Αριστερά που δεν θέλει άλλες ηρωικές ήττες, αλλά μια Αριστερά που θα νικήσει». Πώς νοηματοδοτείται το περιεχόμενο μιας νίκης της Αριστεράς;

– Μια Αριστερά που ξέρει να συνθέτει, να δημιουργεί, να συνδέει τις άμεσες προτεραιότητες του κοινωνικού μπλοκ που περιθωριοποιούν οι δυνάμεις του Μνημονίου με το στρατηγικό μας στόχο για το σοσιαλισμό. Που ξέρει να μιλάει για αναγκαίες ρήξεις, για τομές, αλλά που παίρνει υπόψη τους κοινωνικούς και πολιτικούς συσχετισμούς. Που ασχολείται με τα μεγάλα αλλά και τα μικρά ζητήματα. Που παλεύει τις «μεταρρυθμίσεις» που προωθούν οι ελίτ χωρίς να υπερασπίζεται το παρελθόν.

…Και το περιεχόμενο της ήττας;

– Δεν θέλω να το σκέφτομαι! Αλλά καλό θα ήταν να το σκεφτούν πιο σοβαρά οι υποστηρικτές της θεωρίας των δύο άκρων.

Πηγή: Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία

Advertisements

“Η ναζιστική βία – Μια ευρωπαϊκή γενεαλογία”

130227a.limghandler

Αναδημοσιεύουμε εδώ μια συνέντευξη του Ιταλού ιστορικού, Έντσο Τραβέρσο, σχετικά με τον ναζιστικό ολοκληρωτισμό. Ορισμένες από τις ιδέες του τις έχουμε χρησιμοποιήσει και στη δική μας προσπάθεια να αναλύσουμε το φαινόμενο του φασισμού (βλ. το κείμενό μας, «Η άνοδος της φασιστικής ακροδεξιάς και ο δημοκρατικός αντιφασισμός», περ. Πρόταγμα, τ. 5, Ιούνιος 2012, σ. 43 κ. ε.). Είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο που οι ιδέες του ιταλού ιστορικού δείχνουν να βρίσκουν μια κάποια διάδοση. Κι αυτό διότι διασώζουν την ευρύτερη θεωρία του ολοκληρωτισμού, δηλαδή τον φιλοσοφικοϊστορικό στοχασμό πάνω σε ένα από τα βασικά και θεμελιώδη χαρακτηριστικά του 20ού αιώνα (αλλά και της νεοτερικότητας συνολικά), από τις δύο σύγχρονες εκχυδαΐσεις της.

Από τη μια μεριά, λοιπόν, έχουμε ένα μεγάλο κομμάτι της αριστεράς, που συνηθίζει να κατακεραυνώνει μόνο τη φασιστική εκδοχή του ολοκληρωτισμού (αναφερόμενη μονάχα στα εγκλήματα του δεξιού ολοκληρωτισμού –Χίτλερ, Μουσολίνι, Φράνκο, Ιαπωνία κ.λπ.- και ποτέ σε αυτά του αριστερού –Λένιν, Στάλιν, Μάο, Κάστρο, Πολ Ποτ κ.λπ.-), ενώ παράλληλα λανσάρει τον εν λόγω όρο απλά και μόνο για να χαρακτηρίσει, με εντελώς λαϊκιστικό και θεωρητικά ανεύθυνο τρόπο, τον σημερινό νεοφιλελευθερισμό («οικονομικός ολοκληρωτισμός», η «Ευρώπη της λιτότητας και του ολοκληρωτισμού» κ.λπ.). Διότι μπορεί το οικονομικό στοιχείο να έχει αυτονομηθεί από την κοινωνία και την πολιτική και να κυριαρχεί σε ολόκληρο το κοινωνικό φάσμα, και τα νεοφιλελεύθερα καθεστώτα να αυταρχοποιούνται όλο και περισσότερο, παρόλα αυτά είναι χονδροειδές σφάλμα να τα ταυτίσουμε με τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του παρελθόντος. Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι αυτά τα λεκτικά πυροτεχνήματα που θα μας επιτρέψουν να αντιπαλέψουμε αυτές τις τάσεις και να προβούμε σε οποιαδήποτε σοβαρή ανάλυση της σύγχρονης κατάστασης (εφόσον στην πραγματικότητα συνιστούν απλώς μια πιο επεξεργασμένη, σε ρητορικό επίπεδο, εκδοχή του λαϊκού κωλοκοτρονισμού περί «χούντας» και «δωσιλόγων»).

Από την άλλη πλευρά έχουμε τη δεξιά/φιλελεύθερη αερολογία, για την οποία ο ολοκληρωτισμός είναι -στη λιγότερο βλακώδη εκδοχή του επιχειρήματος-, προϊόν της αριστερής ιδεολογίας και -στην εντελώς γελοία εκδοχή της υπόθεσης- προϊόν των «άκρων», δηλαδή ιδεολογιών που προτείνουν τη βία ως μέσο λύσης των πολιτικών ζητημάτων. Φυσικά αμφότερα τα επιχειρήματα είναι καφενειακού επιπέδου: ούτε οι ιδεολογίες (πολιτικού, θρησκευτικού ή οποιουδήποτε άλλου τύπου) είναι ικανές από μόνες τους να δημιουργήσουν πολιτικοοικονομικά καθεστώτα και στρατιωτικές μεγαμηχανές -χρειάζεται γι’ αυτό η συνδρομή πλήθους άλλων κοινωνικών, πολιτικών, τεχνολογικών και οικονομικών παραγόντων-, ούτε όμως κι η βία γενικά κι αόριστα, ως κοινωνική πρακτική, οδηγεί απαραίτητα στον ολοκληρωτισμό, εφόσον υπάρχει από καταβολής κόσμου, ενώ ο τελευταίος είναι ένα δημιούργημα του 20ού αιώνα.

Αλλά όταν αυτές οι ασυναρτησίες υποστηρίζονται από την ελληνική δεξιά καθίστανται, εκτός από γελοίες, και πολιτικώς πρόστυχες, αν σκεφτούμε ότι η σημερινή ψευτοφιλελεύθερη δεξιά -οι κατσαπλιάδες του Σαμαρά-, που κόπτεται για τα «άκρα» και τη «σταλινική αριστερά», δεν έχει ποτέ λογοδοτήσει για το αυταρχικό της παρελθόν, το οποίο ταλάνισε τη χώρα μέχρι το 1974. Δεν είναι τυχαίο ότι μέσα στη γενικότερη αυτή πολιτική μαλάκυνση, είναι δυνατόν να βγαίνει ακόμα και η ΧΑ να ψέγει το ΚΚΕ, αλλά και την αριστερά γενικώς, για ολοκληρωτικές συμπάθειες!

Και ακριβώς αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον οι αναλύσεις του Τραβέρσο έχουν μεγάλη αξία: επειδή μας επιτρέπουν να δούμε το ζήτημα σοβαρά, κάνοντας πέρα αυτές τις γελοιότητες. Ωστόσο, επειδή στο παρόν κείμενο ο ιταλός ιστορικός αναφέρεται μόνον στη γενεαλογία και το ρίζωμα του ναζισμού στην δυτική παράδοση, δεν σημαίνει ότι υποτιμάει  την αριστερή εκδοχή του ολοκληρωτισμού. Μάλιστα, στο τελευταίο κομμάτι της συνέντευξής του διευκρινίζει ότι δεν συμφωνεί με μια χυδαία μαρξιστική αντίληψη η οποία βλέπει τον καπιταλισμό ως την γενεσιουργό αιτία του ναζισμού ή ακόμα περισσότερο τους εξισώνει. Αυτό νομίζουμε έχει σημασία να ειπωθεί, καθώς το πρόσφατο ενδιαφέρον συνιστωσών της αριστεράς και του αναρχικού Χώρου για τη σκέψη του Τραβέρσο, ίσως να αποκρύπτει μια προσπάθεια επαναδιατύπωσης, με πιο επεξεργασμένο τρόπο, των παραδοσιακών αυτών αντιλήψεων. Τέτοιες απλοϊκές και χοντροκομμένες απόψεις συναντάμε σε διάφορους κύκλους και συγγραφείς, όπως παραδείγματος χάριν, στον Φώτη Τερζάκη: «τελικά η Δύση είναι απλώς ο προπομπός του ολοκληρωτισμού» κ.λπ.

Αυτή η οπτική είναι πολλαπλά εσφαλμένη, καθώς δε βλέπει πως η Δύση είναι πολλά άλλα πράγματα εκτός από τον ολοκληρωτισμό, με πρώτο και κύριο: μια βαθειά παράδοση δημοκρατικών και χειραφετητικών κινημάτων, τα οποία είναι, ακριβώς, αυτά που είτε οδήγησαν τελικά τον ολοκληρωτισμό στην ήττα, είτε δεν του επέτρεψαν να επικρατήσει παντού (βλ. π.χ. το χαρακτηριστικό παράδειγμα των ΗΠΑ). Η Δύση χαρακτηρίστηκε ευθύς εξαρχής από αυτή τη διαρκή διαμάχη δημοκρατικών και αντιδημοκρατικών τάσεων και είναι αυτή ακριβώς η πάλη και η σύγκρουση που καθόρισαν την ιστορική της φυσιογνωμία και την πολιτική της (μας) παράδοση και οι οποίες καθορίζουν τη σημερινή της κρίση και παρακμή.

Πρόταγμα: Πολιτική Ομάδα για την Αυτονομία


Φυλακές, εργοστάσια, στρατώνες

Του Enzo Traverso

Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο Ιταλός ιστορικός Έντσο Τραβέρσο παρουσιάζει την ιδιαίτερη οπτική του για τη ναζιστική βία και το φαινόμενο του ναζισμού γενικότερα (περιοδικό No pasaran, τχ. 10-11, 2002). Αφορμή για τη συζήτηση ήταν η έκδοση του βιβλίου του Έντσο Τραβέρσο Η ναζιστική βία – Μια ευρωπαϊκή γενεαλογία. Όπως υποδηλώνει και ο υπότιτλος του βιβλίου, ο Έντσο Τραβέρσο επιχειρεί κυρίως να αναδείξει τη σχέση του ναζισμού με τη νεότερη ευρωπαϊκή ιστορία, σε αντιπαράθεση με απόψεις που (σήμερα ακόμα) διατείνονται ότι ο ναζισμός ήταν ξένο σώμα για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.

Τουναντίον, ο Έντσο Τραβέρσο αναδεικνύει τις ευρωπαϊκές ρίζες του ναζισμού, και τη σύνδεσή του με τις αλλαγές που επήλθαν κατά τον 19ο αιώνα και τις αρχές του 20ού αιώνα στους θεσμικούς μηχανισμούς των αστικών κρατών και στην καπιταλιστική παραγωγική διαδικασία. Από τη συζήτηση παραλείψαμε, για λόγους οικονομίας χώρου, ένα μέρος που αφορούσε κυρίως τη σχέση της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας με το ναζισμό, τις βιολογικές αναφορές του ναζιστικού ρατσισμού και τη σημασία του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου.

– Ο ναζισμός θεωρούνταν επί μακρόν μια τραγική παρένθεση για την ιστορία της Δύσης. Παρότι είναι αποδεκτό ότι αποτέλεσε μια τρομακτική εμπειρία που αναδιαμόρφωσε τη δυτική συνείδηση και τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο, από την άλλη υπάρχει συνήθως η αίσθηση ότι ο ναζισμός αναδύθηκε από το πουθενά. Το βιβλίο σας δείχνει ότι η ναζιστική βία δεν προέκυψε τυχαία και ότι εγγράφεται σε ένα πολιτισμικό περιβάλλον.

Πιστεύω, από αυτή την άποψη, ότι σήμερα καταγράφεται μια ορισμένη οπισθοδρόμηση, ακόμη και στο επίπεδο της ιστοριογραφίας. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο αναπτύχθηκε μια πολύ σημαντική ιστοριογραφία για το ναζισμό και το φασισμό, η οποία –τουλάχιστον κατά τις δεκαετίες του 1960, του 1970 και εν μέρει του 1980– προσπαθούσε να αναγάγει το ναζισμό και το φασισμό στις ευρωπαϊκές ρίζες τους. Τουναντίον, εδώ και μια δεκαπενταετία, διαπιστώνω ότι υπάρχει μια ολοένα και εντονότερη τάση να αποσυνδεθεί ο ναζισμός από την πορεία του δυτικού κόσμου και της νεότερης Ευρώπης. Σήμερα για παράδειγμα, ο Ερνστ Νόλτε, σε αρκετά κείμενά του εδώ και μια εικοσαετία τουλάχιστον, υποστηρίζει ότι ο ναζισμός μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά ως αντίδραση στον μπολσεβικισμό, στη Ρώσικη Επανάσταση, και ότι επομένως είναι ένα φαινόμενο που γεννήθηκε από τον κομμουνισμό. Ο Φρανσουά Φυρέ, πολύ γνωστός ιστορικός της Γαλλικής Επανάστασης ο οποίος λίγο πριν από το θάνατό του δημοσίευσε ένα βιβλίο με τίτλο Το παρελθόν μιας αυταπάτης –μια ιστορία του κομμουνισμού κατά τον 20ό αιώνα–, προτείνει μια νέα ερμηνεία σύμφωνα με την οποία ο φασισμός και ο ναζισμός αφενός και ο κομμουνισμός αφετέρου είναι δύο παράλληλα φαινόμενα αντίδρασης στη φιλελεύθερη Δύση, που ναι μεν αντιτίθενται αμοιβαία αλλά και αλληλοτροφοδοτούνται.

Υπάρχουν και άλλες ερμηνείες, όπως του Γκολντχάγκεν, που έχει συζητηθεί πολύ στη Γαλλία, και ο οποίος ανάγει το ναζισμό σε μια γερμανική παθολογία. Θα επρόκειτο, εκ νέου, για μια αποκλειστικά γερμανική ιστορία η οποία θα είχε τελειώσει το 1945, αφού κατά τον Γκολντχάγκεν μετά το 1945 οι Σύμμαχοι «διαπαιδαγώγησαν» τους Γερμανούς και ξερίζωσαν το «γερμανικό μικρόβιο». Τελικώς, όλες αυτές οι εξηγήσεις, που είναι πολύ διαφορετικές η μία από την άλλη, ενίοτε και αντιφατικές, συμμερίζονται τουλάχιστον μια θέση για το ναζισμό ως κάτι ξένο στη Δύση και την Ευρώπη. Πρόκειται επομένως για μια οπτική άκρως απολογητική προς τη σημερινή δυτική φιλελεύθερη τάξη πραγμάτων, η οποία διαλαλεί: Έχουμε απαλλαγεί από τα τέρατα του ολοκληρωτισμού από το 1945, η ιστορία επανήλθε στις ράγες της και ζούμε έκτοτε στον καλύτερο δυνατό κόσμο. Αυτή είναι σήμερα η κυρίαρχη ερμηνεία και θεωρώ ότι από ιστοριογραφική σκοπιά σηματοδοτεί μια ορισμένη οπισθοδρόμηση. Συνεπώς, αντιτίθεμαι σε αυτές τις κυρίαρχες αναγνώσεις, τουλάχιστον από την οπτική γωνία αυτού που ονομάζεται δημόσια χρήση της ιστορίας, δηλαδή των ερμηνειών που γνωρίζουν μεγαλύτερη απήχηση και συναντούν περισσότερη συναίνεση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τον Τύπο. Τάσσομαι ενάντια σε όλα αυτά για να επισημάνω τις βαθιές ρίζες του ναζισμού στη δυτική ιστορία.

– Αναφέρεστε στις φυλακές, τα εργοστάσια, τους στρατώνες που αναπτύχθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα και που αποτελούν κατά τη γνώμη σας προδρομικές μορφές του σύγχρονου συστήματος στρατοπέδων συγκέντρωσης.

Θεωρώ ότι για να κατανοήσουμε την εμφάνιση του συστήματος των στρατοπέδων συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, σε γενικές γραμμές μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, πρέπει να προσπαθήσουμε να μελετήσουμε την ανατομία του, να ερευνήσουμε τις δομές του, ώστε να εξηγήσουμε την ανάδυση του φαινομένου των στρατοπέδων συγκέντρωσης σε σχέση με το οποίο τα στρατόπεδα εξόντωσης είναι απλώς μία εκδοχή, με μια νέα επιδίωξη. Για να κατανοήσουμε αυτό το σύστημα πρέπει να συλλάβουμε τις διάφορες πλευρές του που εμφανίζονται πολύ νωρίτερα, από τις αρχές του 19ου αιώνα, διότι το σύστημα των στρατοπέδων συγκέντρωσης είναι απλώς η συγχώνευση και η σύνθεση όλων αυτών των στοιχείων. Ένα τέτοιο στοιχείο, για παράδειγμα, είναι η σύγχρονη φυλακή την οποία μελέτησε ο Μισέλ Φουκώ, ως τόπο εκγύμνασης των σωμάτων και όχι πλέον μόνο, όπως προηγουμένως, ως τόπο εξιλέωσης και αναμόρφωσης. Η φυλακή της βιομηχανικής επανάστασης είναι ένας καταπιεστικός μηχανισμός που επιδρά τόσο στο πνεύμα όσο και στο σώμα, και αποτελεί ένα μέρος αυτού που θα μπορούσε να ονομαστεί –πάντοτε με βάση τον Φουκώ– σύστημα βιοπολιτικής κυριαρχίας. Η σύγχρονη φυλακή ως τόπος εκμάθησης της πειθαρχίας, των κοινωνικών ιεραρχιών, αλλά και ως τόπος οδύνης, εξαχρείωσης και αποπροσωποποίησης εμφανίζεται ήδη τον 19ο αιώνα. Στη βάση της φυλακής υπάρχει μια αρχή περίκλεισης που λειτουργεί τόσο στα εργοστάσια όσο και στους στρατώνες. Είναι η εδραίωση αυτού που ο Μαξ Βέμπερ θα ονομάσει σύγχρονη ορθολογικότητα, συγχρόνως διοικητική και παραγωγική. Όλα αυτά τα στοιχεία επανεμφανίζονται τελικώς στο σύστημα των στρατοπέδων συγκέντρωσης. Θεωρώ λοιπόν ότι πρέπει να εξετάσουμε πώς γεννιούνται όλα αυτά τα στοιχεία με τη Βιομηχανική Επανάσταση, πώς αναπτύσσονται με τον βιομηχανικό καπιταλισμό και, μετά τη μείζονα ιστορική ρήξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, πώς ανοίγουν το δρόμο στο σύστημα των στρατοπέδων συγκέντρωσης.

– Υπάρχει και το εργοστάσιο, που και αυτό επίσης το θεωρείτε πρόπλασμα των στρατοπέδων συγκέντρωσης και εξόντωσης, κυρίως μέσω των σύγχρονων μεθόδων εργασίας και βιομηχανικής παραγωγής, δηλαδή μέσω του τεϊλορισμού και του φορντισμού.

Ασφαλώς, διότι το Άουσβιτς λειτουργεί ως εργοστάσιο παραγωγής θανάτου και πτωμάτων, ως στρατόπεδο που αναπαράγει όλα τα τυπικά γνωρίσματα του σύγχρονου εργοστασίου με έναν καταμερισμό εργασίας τεϊλορικού τύπου, με μια επιστημονική διοίκηση και οργάνωση της εργασίας, με μια ορθολογική κατάτμηση της «παραγωγικής διαδικασίας». Πέραν του γεγονότος ότι το συγκεκριμένο εργοστάσιο δεν παράγει εμπορεύματα αλλά πτώματα, σκοπός του είναι η εξόντωση μιας ανθρώπινης ομάδας που δεν θεωρείται άξια να ζει ή θεωρείται ασύμβατη με τη ναζιστική φυλετική τάξη πραγμάτων. Αν το Άουσβιτς λειτουργεί ως εργοστάσιο παραγωγής νεκρών, αυτό σημαίνει ότι ο ναζισμός ενσωμάτωσε στη σύλληψη των εγκλημάτων του και στην πολιτική του κάποιες παραμέτρους που προσιδιάζουν στον καπιταλισμό. Κάτι τέτοιο δεν σημαίνει βέβαια ότι ο ναζισμός συνιστά αναπόφευκτη κατάληξη του καπιταλισμού, και ότι ο φορντισμός βρίσκει μοιραία την έκφρασή του στους θαλάμους αερίων ή σε ένα σύστημα εξόντωσης. Υπάρχει ασφαλώς μια διαφορά, δεδομένου ότι ένα εργοστάσιο παράγει εμπορεύματα που ρίχνονται στην αγορά ώστε να πραγματοποιηθούν κέρδη, ενώ στο Άουσβιτς δεν πραγματοποιείται κανένα κέρδος. Αντιθέτως, υπάρχει μια διαδικασία θανάτωσης και εξόντωσης που είναι απολύτως ανορθολογική όχι μόνο από κοινωνική και ανθρώπινη άποψη, αλλά και από οικονομική και στρατιωτική άποψη κατά τη διάρκεια του πολέμου. Υπάρχει εν προκειμένω χάσμα ανάμεσα στην οικονομική ορθολογικότητα του καπιταλισμού και την «ορθολογικότητα» των ναζιστικών μεθόδων εξόντωσης. Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι το σύστημα των στρατοπέδων συγκέντρωσης ενσωμάτωσε τους μηχανισμούς του εργοστασίου και την ορθολογικότητα που γεννήθηκε και αναπτύχθηκε στον καπιταλισμό. Από αυτή την άποψη, πιστεύω ότι υπάρχει ένας οργανικός δεσμός, ακόμη κι αν δεν πρόκειται για σχέση αιτίας προς αποτέλεσμα ούτε βέβαια για σχέση ταύτισης.

– Με τη δίκη του Άιχμαν και τις συζητήσεις της τελευταίας δεκαετίας στη Γαλλία γύρω από τον Βισύ και τη δίκη του –συνεργάτη των ναζί– Μορίς Παπόν, είναι εξίσου σημαντικό να υπενθυμίσουμε το ρόλο που έπαιξαν σε αυτή τη διαδικασία εξόντωσης οι υπάλληλοι, οι γραφειοκράτες και οι εκτελεστές.

Υπάρχει μια ευρεία βιβλιογραφία που είχε μελετήσει αυτό το φαινόμενο πολύ πριν από εμένα. Η γραφειοκρατία παίζει έναν θεμελιώδη ρόλο στο σύστημα της ναζιστικής κυριαρχίας και εξόντωσης, και αυτή η ναζιστική γραφειοκρατία λειτουργεί ακριβώς όπως κάθε σύγχρονη γραφειοκρατία. Αναπαράγει όλα τα γνωρίσματα της γραφειοκρατίας που, κατά τον Μαξ Βέμπερ, ενσαρκώνει τον δυτικό ορθολογισμό. Αυτή η γραφειοκρατία, που είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του συστήματος, αναλαμβάνει να εκτελεί εντολές, να υλοποιεί καθήκοντα χάρη στις ικανότητες και την εμπειρία που έχει αποκτήσει. Λειτουργεί με βάση την αρχή της ηθικής μη ευθύνης. Ένας καλός υπάλληλος είναι κάποιος που εκτελεί την εργασία του, που είναι έμπιστος, αλλά που δεν αναρωτιέται για τη σκοπιμότητα του καθήκοντός του. Σε αυτό ακριβώς το σημείο επικεντρώνεται η Χάνα Άρεντ όταν μιλά για την κοινοτοπία του κακού. Συνεπώς, η ναζιστική γραφειοκρατία είναι μια σύγχρονη, ορθολογική, βαθιά δυτική γραφειοκρατία ως προς τη φύση και τη λειτουργία της, η οποία είναι απαραίτητη για την έκλυση της ναζιστικής βίας. Μπορεί να λειτουργεί ως εξάρτημα σε αυτό το γρανάζι καταστροφής χωρίς καν να εξετάζει το ρόλο που έχει αναλάβει. Η ορθολογικότητά της είναι απαραίτητη για τη λειτουργία ενός συστήματος θανάτωσης χωρίς υποκείμενο. Οι ευθύνες κατακερματίζονται σε τέτοιο βαθμό που τελικώς εξαφανίζονται και κονιορτοποιούνται.

Εξάλλου, γνωρίζουμε πράγματι ότι μετά τον πόλεμο θα καταδικαστούν, στη Νυρεμβέργη για παράδειγμα, ορισμένοι αξιωματούχοι του ναζιστικού συστήματος εξουσίας. Αλλά για να εδραιωθεί ένα τέτοιο σύστημα καταστροφής, εκτόπισης και εξόντωσης απαιτείται η συμβολή δεκάδων ή μάλλον εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που δεν έχουν κατ’ ανάγκην επίγνωση ότι συμμετέχουν σε μια εγκληματική δραστηριότητα, και οι οποίοι μπορούν ούτως ή άλλως να απεκδυθούν τις ευθύνες τους λέγοντας: «Μα εγώ εκτέλεσα απλώς ένα καθήκον που από μόνο του δεν είχε τίποτα το εγκληματικό». Για παράδειγμα, ζητούν απλώς από κάποιον που είναι υπεύθυνος στους σιδηροδρόμους να επιτρέψει στα τρένα να κινηθούν, και δεν τον αφορά αν τα τρένα μεταφέρουν εμπορεύματα, φαντάρους ή εβραίους που κατευθύνονται σε ένα στρατόπεδο θανάτωσης. Δεν θέτει στον εαυτό του αυτό το ερώτημα που δεν έχει θέση στο πλαίσιο της εργασίας του και υπερβαίνει την επαγγελματική δεοντολογία του. Επομένως, η ναζιστική γραφειοκρατία είναι απλώς η εγκληματική παρεκτροπή μιας λειτουργίας που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες κοινωνίες. Γι’ αυτό ακριβώς ο ναζισμός έχει βαθιές ρίζες στη δυτική κοινωνία. Ζητούμενο δεν είναι, όπως κάνει ο Γκολντχάγκεν, να αποσυνδεθεί ο ναζισμός από την πορεία της Δύσης και να παρουσιαστεί ως κάτι απολύτως αλλόκοτο και παθολογικό. Ασφαλώς, υπάρχει μια ναζιστική παθολογία και, ασφαλώς, το ναζιστικό καθεστώς δεν είναι ένα κανονικό καθεστώς, αλλά ένα καθεστώς εξαίρεσης. Αλλά τούτη η εξαίρεση έχει ρίζες που βυθίζονται στην ιστορία της Δύσης: Πρόκειται για ένα καθεστώς εκτός κανόνα που προϋποθέτει εντούτοις τις κανονικές δομές του σύγχρονου κόσμου.

– Στο τελευταίο μέρος του βιβλίου σας αναφέρεστε πιο συγκεκριμένα στον ναζιστικό αντισημιτισμό. Βρισκόμαστε κάπως μπροστά σε ένα παράδοξο, καθώς εξηγείτε ότι η κατάληξη του ναζιστικού αντισημιτισμού, δηλαδή η ακραία εξοντωτική βία, ακολούθησε μια βιομηχανική και άκρως ορθολογική διαδικασία, όπως είδαμε, ενώ συγχρόνως ο ναζιστικός αντισημιτισμός βλέπει τους εβραίους ως ενσάρκωση της αφηρημένης και απρόσωπης νεωτερικότητας. Θα μπορούσατε να διασαφηνίσετε αυτό που φαίνεται παράδοξο ή έστω αρκετά εκπληκτικό;

Η αναπαράσταση του εβραίου ως ενσάρκωσης αυτής της αφηρημένης και υπολογιστικής ορθολογικότητας ανήκει στον γερμανικό πολιτισμό, αλλά γενικότερα στον δυτικό πολιτισμό και στον σύγχρονο αντισημιτισμό που αναπτύσσεται, κατά τη μετάβαση από τον 19ο στον 20ό αιώνα, τόσο στη Γαλλία (ας σκεφτούμε την υπόθεση Ντρέιφους) όσο και στη Γερμανία. Για τον ευρωπαϊκό αντισημιτισμό, ο εβραίος είναι κατά κάποιον τρόπο η ενσάρκωση μιας μισητής, απεχθούς και βδελυρής νεωτερικότητας. Ο εβραίος είναι η ενσάρκωση της ανώνυμης πόλης, της μαζικής κοινωνίας, του βιομηχανικού και κυρίως του χρηματιστικού καπιταλισμού, και συνεπώς μιας παρασιτικής οικονομίας. Ο εβραίος είναι επίσης, στο πολιτικό επίπεδο, η ενσάρκωση της δημοκρατίας, διότι αυτή τού επέτρεψε να χειραφετηθεί και να γνωρίσει μια αξιοσημείωτη κοινωνική και πολιτική άνοδο. Ο εβραίος ενσαρκώνει επομένως ό,τι οι Γερμανοί ονομάζουν Zivilisation –που δεν αντιστοιχεί καθόλου στη γαλλική σημασία της λέξης civilisation–, δηλαδή τον νεότερο πολιτισμό με την αμιγώς υλική έννοια του όρου. Ο Zivilisation καταστρέφει τον πολιτισμό. Υπάρχει συνεπώς αυτή η αναπαράσταση για τον εβραίο που είναι αρκετά διαδεδομένη στον ευρωπαϊκό πολιτισμό της εποχής, και την οποία κληρονομεί ο ναζισμός. Η καινοτομία του ναζισμού είναι ότι υιοθετεί αυτή την αντίληψη για τον εβραίο, αλλά ωθεί στα άκρα τον αντισημιτισμό της, διότι για το ναζισμό ο εβραίος δεν είναι μόνο η ενσάρκωση της ορθολογικής νεωτερικότητας, αλλά και η ενσάρκωση της επανάστασης, του σοσιαλισμού, του κομμουνισμού και της ηγετικής ομάδας της ΕΣΣΔ. Ο ναζισμός μετατρέπει τρόπον τινά τον εβραίο σε μεταφορά, και επινοεί κυρίως αυτή τη νέα φιγούρα του εβραίου διανοούμενου ως έκφραση αυτής της απεχθούς νεωτερικότητας, ως ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης (για παράδειγμα, ο Τρότσκι ή ο Λένιν που γίνεται εβραίος στα μάτια των ναζί) και ως ενσάρκωση της Επανάστασης. Η εξόντωση των εβραίων είναι επομένως αναγκαία για να υλοποιηθεί η κοσμοθεωρία και το σχέδιο κυριαρχίας των ναζί.

Πρέπει να συμπληρώσουμε ότι η εξόντωση των εβραίων είναι επίσης, στα μάτια του ναζισμού, ένα αναγεννητικό καθήκον, ένας αγώνας χειραφέτησης, μια σταυροφορία. Ο πόλεμος εξόντωσης διεξάγεται σε ένα πνεύμα σταυροφορίας, για τη ναζιστική φιλολογία και προπαγάνδα, διότι επιτρέπει στον γερμανικό καπιταλισμό να αναγεννηθεί. Αυτή ακριβώς η αντίφαση βρίσκεται στον πυρήνα του ναζισμού. Ο τελευταίος είναι ένας συνδυασμός ανάμεσα αφενός σε μια ρομαντική εξιδανίκευση του γερμανικού παρελθόντος, μια αποστροφή για τη βιομηχανική κοινωνία, για τις πόλεις που απομακρύνουν τους ανθρώπους από τη φύση και τα δάση της Γερμανίας, μια γερμανική μυθολογία που είναι προσκολλημένη στο παρελθόν, και αφετέρου στη λατρεία της σύγχρονης τεχνικής, τη λατρεία της δύναμης που ταυτίζεται με το χάλυβα, τη βιομηχανία κ.λπ. Ο αντισημιτισμός επιτρέπει έτσι να συμφιλιωθεί η ρομαντική απόρριψη της νεωτερικότητας και η λατρεία της τεχνικής. Ο καπιταλισμός γίνεται γόνιμος, θετικός, δημιουργικός υπό τον όρο να έχει ξεφορτωθεί τη χρηματιστική και κερδοσκοπική του διάσταση την οποία ενσαρκώνει ο εβραίος. Για τους ναζί, η Ευρώπη θα αναγεννηθεί αφ’ ης στιγμής απαλλαγεί από αυτό το υπολογιστικό πνεύμα του εβραίου που είναι ταυτοχρόνως χρηματιστής και επαναστάτης, παρασιτικό στοιχείο, καπιταλιστής και μπολσεβίκος. Ο ναζιστικός αντισημιτισμός παρουσιάζει επομένως αντιφατικές πλευρές, αλλά ενοποιεί αυτή την ορμή που μεταφράζεται σε ένα πόλεμο σταυροφορίας, σε έναν λυτρωτικό αγώνα, για να μιλήσουμε με θρησκευτικούς όρους. Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική εξόντωσης, η οποία διεξάγεται με ορθολογικές και σύγχρονες μεθόδους, προκειμένου να καταστραφεί η (εξ ορισμού εβραϊκή) νεωτερικότητα και να υποταχτεί ο Zivilisation στη ναζιστική κοσμοθεωρία. Η έννοια της «συντηρητικής επανάστασης» συνοψίζει καλά αυτή την αντίφαση που επισημάνατε και η οποία βρίσκεται στην καρδιά του ναζισμού.

– Σε σχέση με τη φύση του ναζισμού, υπάρχουν ορισμένες πολύ μειοψηφικές θέσεις που έχουν αναπτυχθεί από μια υπεραριστερή οπτική και οι οποίες γνώρισαν μια ορισμένη απήχηση. Αυτές οι θέσεις εξηγούν –εν συντομία– ότι ο φασισμός και ο ναζισμός είναι απλώς μια μορφή του καπιταλισμού, ταυτίζουν τα δύο συστήματα και δεν διακρίνουν κάποια βαθύτερη διαφορά ανάμεσα στα θεμέλιά τους, τις στοχεύσεις τους, και μάλιστα –για τους πιο ακραίους από όσους υποστηρίζουν τέτοιες θέσεις– ανάμεσα στα χρησιμοποιούμενα μέσα. Καταδεικνύετε, όπως είδαμε, στο βιβλίο σας τη θεμελίωση του ναζισμού στην ιστορία της Δύσης και της φιλελεύθερης Ευρώπης. Κατά τη γνώμη σας, ποια είναι η φύση της ρήξης ανάμεσα στο καπιταλιστικό σύστημα και στο ναζισμό; Υπάρχει μια θεμελιώδης ρήξη και, εάν όντως υπάρχει, σε ποιο επίπεδο τοποθετείται;

Δεν πιστεύω ότι υπάρχει θεμελιώδης ρήξη, και θεωρώ ότι αυτή είναι μία από τις αδύναμες πλευρές των θεωριών του ολοκληρωτισμού. Υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά, για παράδειγμα, ανάμεσα στον σοβιετικό κομμουνισμό αφενός, και στο ναζισμό και το φασισμό αφετέρου, στο βαθμό που ο κομμουνισμός εγκαθιδρύθηκε στην εξουσία, στη Ρωσία, αφού πρώτα απαλλοτρίωσε τις παλαιές κυρίαρχες τάξεις ως επακόλουθο μιας κοινωνικής επανάστασης, ενώ ο φασισμός και ο ναζισμός δεν θέτουν υπό αμφισβήτηση την εξουσία των παραδοσιακών ελίτ. Η φασιστική Ιταλία όπως και η ναζιστική Γερμανία παραμένουν καπιταλιστικές χώρες. Επί Χίτλερ, οι μεγάλες γερμανικές καπιταλιστικές επιχειρήσεις συνεργάζονται μέχρι το τέλος με το ναζιστικό καθεστώς, και είναι γνωστό ότι στα στρατόπεδα συγκέντρωσης υπάρχουν γερμανικές επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται το εργατικό δυναμικό των εκτοπισμένων. Υπάρχει μια συνέργεια ή μάλλον μια οργανική σχέση ανάμεσα στον καπιταλισμό και το φασισμό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο Χίτλερ ήταν απλώς πράκτορας του γερμανικού ιμπεριαλισμού ή υποχείριο του μεγάλου γερμανικού κεφαλαίου, σύμφωνα με μια γελοιογραφική οπτική ή κάποιες ερμηνείες που πλέον κανείς δεν υπερασπίζεται. Η ιστοριογραφία (και επίσης αρκετοί μαρξιστές, αν λάβουμε υπόψη τα γραπτά του Τρότσκι ή του Ντανιέλ Γκερέν τη δεκαετία του 1930 ή τα μεταγενέστερα γραπτά ορισμένων θεωρητικών της Σχολής της Φραγκφούρτης) επισήμανε τις πληβειακές ρίζες των φασιστικών κινημάτων και των ηγετών τους. Πιστεύω κυρίως ότι η ναζιστική πολιτική εξόντωσης δεν εξηγείται από τον καπιταλισμό και ότι δεν μπορούμε να προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε τις ναζιστικές γενοκτονίες ως επακόλουθα μιας πολιτικής που υπερασπιζόταν τα συμφέροντα του γερμανικού μεγάλου κεφαλαίου.

Από την άλλη, κάτι τέτοιο δεν σημαίνει ότι ο ναζισμός ήταν μια μορφή αντικαπιταλισμού, αλλά δεν υπάρχει σχέση αιτίας προς αποτέλεσμα, και δεν γίνεται να εξηγηθεί η πολιτική εξόντωσης με βάση το κέρδος ή τα συμφέροντα του γερμανικού καπιταλισμού. Αυτή η θέση, που την υπερασπιζόταν παλιότερα η επίσημη ιστοριογραφία της Ανατολικής Γερμανίας, έχει καθαρά ιδεολογική βάση. Ο ναζισμός έχει μια σχέση με τον καπιταλισμό, αλλά δεν ανάγεται σε αυτόν, καθώς έχει επίσης την αυτονομία του. Η ναζιστική κοσμοθεωρία έχει μια ιστορία και ρίζες βαθύτατα συνδεδεμένες με την ιστορία της Δύσης, χωρίς όμως να απορρέει αυτομάτως από τους μηχανισμούς λειτουργίας του καπιταλισμού ή από τα συμφέροντα των καπιταλιστικών τάξεων. Ο καπιταλισμός προσαρμόζεται σε κάθε πολιτικό καθεστώς και σε κάθε ιδεολογία, αρκεί να μην αμφισβητούν την ιδιωτική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, την αγορά, την κυκλοφορία των κεφαλαίων, το κέρδος κ.λπ. Πιστεύω ότι οι εκχυδαϊσμένες μαρξιστικές ερμηνείες, ας τις πούμε έτσι, ή οι υπεραριστερές ερμηνείες επιφέρουν ένα βραχυκύκλωμα που παραμορφώνει τελείως την ιστορική προοπτική.

Μετάφραση: Τάσος Μπέτζελος
Πηγή: Εκτός γραμμής, Τεύχος 31 / Νοέμβριος 2012

Πανευρωπαικό αντιφασιστικό δίκτυο αποφάσισαν να συγκροτήσουν οι εκπρόσωποι των κινημάτων στο Alter Summit

Σε σειρά μέτρων για το συντονισμό της δράσης των αντιφασιστικών οργανώσεων και κινημάτων ανά την Ευρώπη, συμφώνησαν οι εκπρόσωποι τους, που πήραν μέρος στην αντιφασιστική συνέλευση του Alter Summit, νωρίτερα σήμερα.

Στο ψήφισμα που εξέδωσε η συνέλευση αναγνωρίζει την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα μας με την άνοδο της φασιστικής και ρατσιστικής απειλής και εκφράζει την αλληλεγγύη της σε όσους είναι αντιμέτωποι με αυτήν, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στις υπόλοιπες χώρες. Στο ψήφισμα που εξέδωσε η συνέλευση κάνει αναφορά στη δολοφονία του 19χρονου Γάλλου αντιφασίστα, Κλεμάν Μερίκ και καλεί όλους να συμμετάσχουν άμεσα στην συγκρότηση του αντιφασιστικού δικτύου και την έκδοση αντιφασιστικού μανιφέστου.

 

«Χρειάζεται να δημιουργήσουμε κάτι μεγάλο και σημαντικό, να δημιουργήσουμε κάτι που να έχει απεύθυνση στην κοινωνία, διότι οι νεοναζί καταφέρνουν να απευθυνθούν στην κοινωνία και εκεί πρέπει να τους κερδίσουμε είπε κατά την ομιλία του ο Γιάννης Αλμπάνης, εκ μέρους του Δικτύου για τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών. Την ανάγκη συγκρότησης ενός κινήματος που να συνδυάζει τις διαφορετικές πραγματικότητες και εμπειρίες και να απαντάει σε όλες τις αντιδραστικές προκαταλήψεις συμπεριλαμβανομένου του σεξισμού και της ομοφοβιας επεσήμαναν στις παρεμβάσεις τους οι αντιπρόσωποι των Ευρωπαϊκών αντιφασιστικών οργανώσεων.

 

Στο πνεύμα αυτό η συνέλευση ζητά να καθιερωθεί η επέτειος της ήττας των Ναζί, τον Μάιο του 1945, ως Πανευρωπαϊκή ημέρα αντιφασισμού, ενώ προτείνει την διοργάνωση μεγάλης συνδιάσκεψης για το θέμα σε μια πόλη της Κεντρικής Ευρώπης, πιθανόν στη Βουδαπέστη. Στην ίδια κατεύθυνση αναμένεται να επανενεργοποιηθεί και η ιστοσελίδα www.antifascismeuropa.org.

 

Αποκλεισμός της Φρανκφούρτης, ημέρα 2η: Αστυνομική βία κατά των ακτιβιστών του Blockupy

Συνεχίστηκαν για δεύτερη μέρα οι διαδηλώσεις του Blockupy ενάντια στη λιτότητα – Μηνύματα αλληλεγγύης στον εξεγερμένο λαό της Τουρκίας

Σάββατο, 1/6:

 

Πάνω από 7.000 διαδηλωτές κατέκλυσαν το κέντρο της Φρανκφούρτης, έδρας της ΕΚΤ,  συνεχίζοντας τη διαμαρτυρία ενάντια στη λιτότητα. Το κίνημα «Βlockupy», για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα κάλεσε σε μαζική αντίσταση ενάντια στις πολιτικές λιτότητας και σε αλληλεγγύη τόσο στην Τουρκία όσο και στον ευρωπαϊκό Νότο, όπου οι λαοί αντιδρούν στην τρόικα και τα Μνημόνια. Συνδικάτα και οργανώσεις της Αριστεράς (Verdi, IG Metall, το κόμμα Die Linke, Attac, κ.α) ανταποκρίθηκαν στην πρωτοβουλία αυτή με κεντρικό σύνθημα «οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη».

 

 

 

————– Τελευταία ενημέρωση από ΑΠΕ, 6.00 μ.μ. Σαββάτου 1η Ιουνίου —————–

 

Διαδηλωτές συγκρούστηκαν με αστυνομικούς κατά την κινητοποίηση κατά της λιτότητας στη Φρανκφούρτη

Χρησιμοποιώντας σπρέι πιπεριού και γκλομπ η γερμανική αστυνομία προσπάθησε να διαλύσει τη συγκέντρωση του αντικαπιταλιστικού κινήματος Blockupy που είχε οργανωθείσήμερα, για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, στη Φραγκφούρτη, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την πολιτική λιτότητας που εφαρμόζεται στην Ευρώπη.

Περίπου 7.000 διαδηλωτές συμμετείχαν στην πορεία και πολλοί από αυτούς κρατούσαν πανώ με συνθήματα όπως «Έξω το ΔΝΤ από την Ελλάδα» και «Κάντε έρωτα, όχι πόλεμο». Η έναρξη της κινητοποίησης ήταν ειρηνική αλλά στη συνέχεια μικρές ομάδες κουκουλοφόρων άρχισαν να εκτοξεύουν πέτρες και καπνογόνα εναντίον των αστυνομικών που απάντησαν δυναμικά. Πολλοί διαδηλωτές και αστυνομικοί τραυματίστηκαν.

Διαδηλώσεις εναντίον της τρόικας των διεθνών πιστωτών –ΔΝΤ, ΕΚΤ και ΕΕ– επρόκειτο να πραγματοποιηθούν σήμερα και σε πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης μετά την επιτυχημένη κινητοποίηση της Παρασκευής στη Φραγκφούρτη, όταν οι συγκεντρωμένοι κατάφεραν να αποκόψουν την πρόσβαση στα γραφεία της ΕΚΤ και την έδρα της Deutsche Bank.

Σήμερα ωστόσο οι αστυνομικοί σταμάτησαν τους διαδηλωτές προτού πλησιάσουν στο κτίριο της ΕΚΤ. Σε ανακοίνωσή του το κίνημα Blockupy κατηγορεί την αστυνομία ότι θέλει «να κλιμακώσει την ένταση» και ότι σταμάτησε μια νόμιμη κινητοποίηση.

«Είναι σκανδαλώδες. Η αρχική διαδρομή της πορείας είχε εγκριθεί από πολλούς νόμιμους φορείς», είπε η εκπρόσωπος του κινήματος Άνι Ντίσελμαν.

Η αστυνομία από την πλευρά της απάντησε ότι αξιωματικοί της δέχτηκαν κατ’ επανάληψη επίθεση από μια μικρή ομάδα διαδηλωτών και κατέστη αναγκαίο να χρησιμοποιηθεί βία.

Πηγή ΑΠΕ – ΑΜΠ

 

————————————————

 

 

Riot police stand guard in front of protesters during an anti-capitalism 'Blockupy' demonstration in Frankfurt June 1, 2013. REUTERS-Ralph Orlowski

 

 

 

Η αστυνομία της Φρανκφούρτης «απάντησε» με γκλοπ, σπρέϋ πιπεριού και υπέρμετρη βία τραυματίζοντας αρκετούς διαδηλωτές. Τα μέλη του κινήματος «Blockupy» κατηγορούν την αστυνομία ότι τεχνηέντως προκάλεσε εντάσεις με στόχο να καταστείλει μια καθ’ όλα νόμιμη διαδήλωση που θα έφτανε  ως την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς σήμερα, 1η Ιουνίου, συμπληρώνονται 15 χρόνια από την ίδρυσή της.   Δείτε το σχετικό ρεπορτάζ του δικτύου «RussiaToday» για τη δεύτερη ημέρα του «Blockupy».

 

 

 

 

Οι ρεπόρτερ και οι τεχνικοί του RT καταγγέλλουν ότι η αστυνομία εμπόδισε το ρεπορτάζ περιφράσσοντας το χώρο της κινητοποίησης και διαχωρίζοντας τους δημοσιογράφους από τους διαδηλωτές. Ωστόσο, τόσο από τα ΜΜΕ όσο κυρίως από τα social media, φτάνουν πολλές εικόνες από τη βίαιη καταστολή της σημερινής διαδήλωσης:

 

 

Το σχετικό #hashtag στο twitter (απ’ όπου και η παραπάνω φωτογραφία):https://twitter.com/Blockupy

 

 

Αλληλεγγύη στους λαούς της Ευρώπης

 

Οι διαδηλωτές στη Φρανκφούρτη αναφέρθηκαν εκτενώς κατά τη διάρκεια των ομιλιών στην εξέγερση στην Τουρκία, εκφράζοντας επιπλέον την αμέριστη συμπαράσταση και αλληλεγγύη τους. Ακόμη, ένα από τα σλόγκαν, σύμφωνα με το Reuters, του «Blockupy» ήταν:  «Έξω το ΔΝΤ από την Ελλάδα, καθώς σήμερα είναι η «Παγκόσμια ημέρα κατά της τρόικας». Οι συμμετέχοντες στο κίνημα αναδεικνύουν την ανάγκη για αλληλεγγύη μεταξύ των λαών ενάντια στις οικονομικές και πολιτικές ελίτ που έχουν καταδικάσει μια ολόκληρη ήπειρο στην ύφεση και έχουν σπρώξει το 1/4 των ανθρώπων σε Ελλάδα και Ισπανία στην ανεργία και εκατομμύρια ευρωπαίων στη φτώχεια. Όπως δήλωσε ο Hanno Bruchmann, διαδηλωτής, στο RT, η κρίση ξεκίνησε ως χρηματοπιστωτική, μεταβλήθηκε σε κρίση δημόσιου χρέους και τώρα παίνρει χαρακτηριστικά μόνιμης κρίσης του καπιταλισμού σε μεγάλη κλίμακα, κρίσης που αφορά τους εργαζόμενους όλης της Ευρώπης.

 

 

Περισσότερες φωτογραφίες από τη δεύτερη ημέρα του «Blockupy»:

 

Photo from twitter.com user @PeterGOliver_RT

 

Photo from twitter.com user @PeterGOliver_RT

 

Photo from twitter.com user @PeterGOliver_RT

 

Riot police stand guard during an anti-capitalism "Blockupy" demonstration in Frankfurt June 1, 2013.(Reuters / Kai Pfaffenbach)

 

 

Οι δράσεις του κινήματος την Παρασκευή 31/5 στο αναλυτικό ρεπορτάζ του left.gr:

Σε εξέλιξη οι δράσεις του Blockupy στη Φρανκφούρτη (ενημέρωση)

 

Ζωντανή μετάδοση των δράσεων: http://www.castortv.de/

Η καρδιά της Ευρώπης θα χτυπήσει στην Αθήνα

ΣΤΙΣ  7 ΚΑΙ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ

* Σύσκεψη για τη διοργάνωση του Alter Summit θα διεξαχθεί στην αίθουσα του Πολυχώρου Ανοιχτής Πόλης, την Τρίτη 28 Ιουνίου, στις 6μ.μ.

Στην Αθήνα θα βρεθούν, για μια ακόμα φορά, μετά τη μεγάλη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ το 2006, χιλιάδες νέοι, εργαζόμενοι, διανοούμενοι απ’ όλα τα σημεία της Ευρώπης, για να διαδηλώσουν τη ριζική τους αντίθεση στην πολιτική λιτότητας που εφαρμόζεται στις χώρες της ηπείρου και να διακηρύξουν με το «Μανιφέστο των Λαών» ότι υπάρχει μια εναλλακτική λύση για την Ευρώπη.
Η ιδέα της εναλλακτικής συνάντησης γεννήθηκε στη Φλωρεντία το 2012, για να θυμηθούμε έτσι τη δεκαετή δράση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ. Πάνω από 100 οργανώσεις, κινήματα, δίκτυα και συνδικάτα από τις χώρες της Ευρώπης και όχι μόνο θα μεταφέρουν τις εμπειρίες τους από τις δικές τους κινητοποιήσεις, εκφράζοντας ταυτόχρονα την αλληλεγγύη και τη στήριξή τους στους λαϊκούς αγώνες στη χώρα μας κατά των μέτρων λιτότητας που επιβάλλει η τρόικα και η τριτοκομματική κυβέρνηση.
Η ίδια πολιτική εφαρμόζεται με κάποιες διαφοροποιήσεις και σε άλλες χώρες της Ευρώπης και όχι μόνο σ’ αυτές που βρίσκονται υπό την κηδεμονία των μνημονίων. Μια πολιτική που έχει οδηγήσει την Ευρώπη σε πρωτοφανή οικονομική, κοινωνική και πολιτική κρίση. Οι λαοί βιώνουν καθημερινά αυτή την ιστορική, κοινωνική και θεσμική οπισθοδρόμηση. Και το παράδοξο είναι ότι καμία κυβέρνηση, με όποιο πρόγραμμα και αν εκλέγεται, δεν προβάλλει την παραμικρή αντίσταση στις πολιτικές που εφαρμόζονται, ενώ οι λαοί βρίσκουν με διάφορους τρόπους να εκφράζουν την αντίθεσή τους.
Η συνάντηση της Αθήνας έρχεται να διαμορφώσει, με βάση την ανταλλαγή των εμπειριών, τον κοινό τόπο έκφρασης της διαμαρτυρίας. Αλλά και το πλαίσιο των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων, για τη διαφύλαξη των κοινωνικών αγαθών τη διατήρηση των κοινωνικών υπηρεσιών και την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την καταπολέμηση των ρατσιστικών απόψεων και φαινομένων, καθώς και των φορέων τους. Για όλα αυτά χρειάζεται η ανάληψη κοινών πρωτοβουλιών σε τοπικό, περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Μια τέτοια πρωτοβουλία είναι η Αλληλεγγύη Γαλλίας – Ελλάδας για την υγεία με την οποία επιδιώκεται να υιοθετηθούν οι πιο ριζοσπαστικές αντιστάσεις, αλλά και οργάνωση της αλληλεγγύης σε υλικά και χρηματοδοτήσεις, όπως αναφέρει η Attac Γαλλίας. Στο πλαίσιο της καμπάνιας «αλληλεγγύη για όλους» μπορούν να αναπτυχθούν δράσεις για την κατοικία, το νερό (όχι ιδιωτικοποιήσεις), το άνοιγμα των ορυχείων χρυσού, την αυτοοργάνωση των εργοστασίων. Ακόμα και πρωτοβουλίες των αγροτών για τη διανομή των προϊόντων τους άμεσα στους καταναλωτές.

Αγώνας για μια άλλη πολιτική

Οι χιλιάδες διαδηλωτές που θα βρεθούν στην Αθήνα θα υποστηρίξουν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι υπάρχει η δυνατότητα μιας άλλης πολιτικής, για την οικοδόμηση μιας διαφορετικής Ευρώπης. Θα θέσουν τις άμεσες προτεραιότητες των κινημάτων, όπως βέβαια και το οξύτατο πρόβλημα της διαγραφής του χρέους, που χρησιμοποιείται σαν άλλοθι από τις κυρίαρχες ελίτ και το δίδυμο Μέρκελ και Σόιμπλε, για να επιβάλλουν τις πιο βάρβαρες οικονομικές πολιτικές όχι μόνο στις χώρες του Νότου, αλλά και στην καρδιά της Ευρώπης. Τελευταία έχουν πυκνώσει οι υποδείξεις προς τη Γαλλία να συμμορφωθεί με τις υποδείξεις των Βρυξελλών χωρίς καμία αντίρρηση!
Για το ζήτημα αυτό του χρέους θα συνεχιστεί ο προβληματισμός που άρχισε στην Τυνησία πριν λίγους μήνες, στο Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ. «Είναι ανάγκη», αναφέρει η Attac Γαλλίας, «η Ευρώπη τώρα να μελετήσει την εμπειρία των χωρών της Λατινικής Αμερικής και της Βόρειας Αφρικής», που αντιμετώπισαν το ίδιο πρόβλημα σε διαφορετικές συνθήκες και στις οποίες σημειώθηκαν σημαντικές αλλαγές, ιδιαίτερα σε χώρες της Λατινικής Αμερικής, με την ανάδειξη προοδευτικών κυβερνήσεων. Οι χώρες αυτές επαναδιαπραγματεύθηκαν το δημόσιο χρέος, που ένα μέρος του εθεωρείτο μη νόμιμο.

  Όλοι μαζί το Σάββατο 8 Ιουνίου στη διαδήλωση

Στους δρόμους της Αθήνας θα ακουστούν συνθήματα των κινημάτων των Ευρώπης. Μαζί τους θα διαδηλώσουν και πολιτικές δυνάμεις από τους Οικολόγους, η Αντικαπιταλιστική Αριστερά και η Ευρωπαϊκή Αριστερά. Η τελευταία θα εκπροσωπηθεί από μια ισχυρή αντιπροσωπία στην Αθήνα με επικεφαλής τον Πιερ Λοράν, πρόεδρο του κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, και αρκετούς ευρωβουλευτές. Η αντιπροσωπία αυτή, πέρα από τη δική τους συμμετοχή και συμπαράσταση θα έχει την ευκαιρία να ανταλλάξει τις απόψεις με τα κινήματα και να εμπλουτίσει την πολιτική της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Μια διαδικασία που τη θεωρεί αναγκαία όσο πλησιάζουμε στο καλοκαίρι του 2014, χρονιά διεξαγωγής των ευρωεκλογών, που θα πρέπει να αποτελέσουν μια ευκαιρία για τους λαούς του Νότου και όλης της Ευρώπης να καταδικάσουν τα μνημόνια, τη λιτότητα, τις αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις και τις ανιστόρητες συνθήκες που εφαρμόζονται για την οικοδόμηση δήθεν της ευρωπαϊκής ενότητας, ενώ δεν οικοδομούν τίποτ’ άλλο από την κυριαρχία του Βερολίνου.
Μπ. Κοβάνης 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟΔΡΟΜΙΟ ΤΟΥ ΟΑΚΑ

Παρασκευή 7 Ιουνίου

Θεματικές συνελεύσεις: Ανοίγουμε με τη Φεμινιστική συνέλευση, 12 μ., «Φεμινιστικά κινήματα και γυναικεία δικαιώματα στην Ευρώπη της κρίσης»
2.30 – 5 μ.μ. Συνελεύσεις
• «Αντίσταση στη διάλυση της δημόσιας Παιδείας – Υπερασπιζόμενοι το μέλλον των επόμενων γενιών»
• «Μετανάστες, πρόσφυγες, σύνορα, κρίση και Ευρώπη Φρούριο»
• «Η Λιτότητα σκοτώνει: Η επίθεση στη δημόσια Υγεία – διεκδικώντας το δικαίωμα στην υγεία για όλους-όλες»
• «Ένας χωρίς στέγη – Όλοι-όλες στο δρόμο: Το δικαίωμα στην αξιοπρεπή κατοικία»

6 μ.μ. Η μεγάλη μας γιορταστική εκδήλωση:
Παρουσίαση του Μανιφέστου των λαών της Ευρώπης όπου προσκαλούνται και αναμένεται να παρευρεθούν πολλές χιλιάδες άνθρωποι
9.30 μ.μ. Συναυλία με ελληνικά και ευρωπαϊκά συγκροτήματα

Σάββατο 8 Ιουνίου

9.30 – 12.30 / 12.30 –  4.30 συνελεύσεις
• «Αγώνας ενάντια στη Φτώχεια και αντίσταση στη διάλυση του κράτους Πρόνοιας στην Ευρώπη: Κοινωνικά Δικαιώματα για όλους-όλες»
• «Χρεωμένοι λαοί – Παράδεισος για τις Τράπεζες»
• «Αλληλεγγύη εν δράσει: Η Ευρώπη των από κάτω στο Προσκήνιο»
• «Στρατιωτικές επεμβάσεις και μιλιταρισμός – κινήματα για ειρήνη με κοινωνική δικαιοσύνη»
• «Ακροδεξιά, ναζισμός και νέος φασισμός στην Ευρώπη – κράτος εξαίρεσης και καταστολής»
• «Ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις των κοινών αγαθών και τη λεηλασία των φυσικών πόρων»
• «Συρρίκνωση της δημοκρατίας, συνταγματοποίηση του νεοφιλελευθερισμού και μορφές άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας»
• «Εργασία – επισφάλεια – ανεργία: τα δικαιώματα που χάνονται, οι εξαιρέσεις που έγιναν κανόνας και η οργάνωση της αντίστασης»
• «Καταστροφή της φύσης και του περιβάλλοντος: εμπορευματοποίηση και κερδοσκοπία»

Ευρωπαϊκή διαδήλωση στην Αθήνα

Το Σάββατο 8 Ιουνίου το απόγευμα, με θέμα την αντίσταση στα μέτρα λιτότητας και την αντίσταση στη φασιστική απειλή.

Περισσότερες πληροφορίες:  http://altersummit2013.blogspot.gr/
Επίσημο ευρωπαικό site : http://www.altersummit.eu
Επικοινωνία:  altersummit.athens2013@yahoo.gr, 6948834606, 6932190370

OVER THROW’S  POETRY –  Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗΣ

Ποιητικό πολύγλωσσο δρώμενο λόγου

Στο πλαίσιο των καλλιτεχνικών εκδηλώσεων του Alter Summit γίνεται κάλεσμα για την παρουσίαση ενός σκηνοθετημένου δρώμενου λόγου, το οποίο θα αξιοποιήσει κείμενα μεγάλων ελλήνων ποιητών στην ελληνική γλώσσα, καθώς και σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες που έχουν μεταφραστεί.
Καλούνται «όσοι πιστοί, όσοι ζεστοί» ηθοποιοί (και όχι μόνον) έχουν τη διάθεση, καθώς και όσοι/όσες μπορούν να χρησιμοποιούν κάποια ξένη γλώσσα, να δηλώσουν την εθελοντική τους συμμετοχή. Μακάρι να συμμετείχαν και κάποιοι, ή κάποιος-α μουσικός με κρουστά.
Θα χρειαστούν κάποιες, ελάχιστες συναντήσεις πρόβας – συντονισμού.
Υπεύθυνος αυτού του σχεδίου/project είναι ο σκηνοθέτης Θάνος Μιχαλάς.
Επικοινωνήστε μαζί του άμεσα ή με τα τηλέφωνα /e-mail του Alter Summit: Τηλ. 6997154965, e-mail: polipigaki@yahoo.gr ή στο τηλέφωνο: 6946689314, e-mail: altersummit.athens2013@yahoo.gr, altersummit2013.blogspot.com, http://www.altersummit.eu
Σημείωση: Πιστεύουμε ότι ένας θεμελιακός τρόπος να μιλήσεις για το σήμερα και την μεγάλη ανοιχτή πληγή της Ελλάδας, της Ευρώπης και του κόσμου είναι ο ποιητικός λόγος και ο αντίστοιχος σκηνικός, αποτελώντας καταλυτικό παράγοντα έκφρασης και βαθύτερης δόνησης συνειδήσεων.
Προστρέξατε!

Ευρώπη: ένα μπλοκαρισμένο πολιτικό σύστημα

 επανίδρυση της Ευρώπης μπορεί να ξεκινήσει μόνο «από τα κάτω»

 του Ετιέν Μπαλιμπάρ

 μετάφραση: Χρυσάνθη Αυλάμη

 1-balibarΓι’ άλλη μια φορά, γενικός συναγερμός! Το παλιόγαλλο-γερμανικό«ζευγάρι»–κινητήρια δύναμηή τροχοπέδητου ευρωπαϊκού οικοδομήματος, ανάλογα με την άποψη που έχει κανείς– βρίσκεται στα πρόθυρατης διάλυσης. Πρέπει άραγενα μιλήσουμε ωμά στους γερμανούς γείτονές μας, που εκ της θέσεώς τους είναι έτοιμοι να μετατραπούν σε αφεντικά μας,ή μήπως καλύτερα ν’ αρχίσουμε βάζονταςτάξη στα του οίκου μας, να κάνουμε συμβιβασμούς, μπας κι αποφύγουμετα χειρότερα; Είναι προτιμότερο, νομίζω, να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στηνΕυρώπη ως σύνολο, μιας και οι συνισταμένες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος θα καταρρεύσουν ή θα διασωθούν όλες μαζί ταυτόχρονα. Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, ωστόσο, έχει ήδη σκαλώσει στοζήτηματου προϋπολογισμού. Και, επιπλέον, έχειαπαξιωθεί στις συνειδήσεις. Αυτό δεν αίρει βέβαια την ύπαρξη ενός ενιαίου πολιτικού συστήματος, που δεν είναι ούτε εθνικό ούτε ακριβώς ομοσπονδιακό και συγκεντρώνει σωρευτικά τις αρνητικές επιπτώσεις των δύο επιπέδων, ελέγχοντας και αποφασίζοντας εφεξής για τα πάντα. Το διαπιστώσαμε παρακολουθώντας τιςπρόσφατες εξελίξειςστην Ιταλίακαι τη Γαλλία.

Λόγω μιας μη αναστρέψιμης, απ’ ό,τι φαίνεται,ακυβερνησίας, η Ιταλία πληρώνει τον λογαριασμό των χρόνων του μπερλουσκονισμού και της «άνωθεν επανάστασης»,η οποία, κατ’ εντολήντων Βρυξελλώνκαι της Φραγκφούρτης,έφερεστην κυβέρνηση μιαομάδατεχνοκρατώνστενά συνδεδεμένων με το διεθνές τραπεζικό σύστημα.Η χώρα προσπαθείνα ξεφύγειγλιστρώντας σταδιακά από τον κοινοβουλευτισμό προς τονπροεδρισμό, αλλά η απόπειρα στερείται παντελώς λαϊκής βάσης και η επιτυχία της δεν είναι διόλουεγγυημένη. Η Γαλλία, προφυλαγμένη καθώς λέγεται από την κυβερνητική αστάθεια χάρη στους θεσμούς της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας,πλήττεται με τον αντίστροφο τρόπο.

Ο πρόεδρος Ολάντ, που εκλέχτηκε με την υπόσχεση να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη κοινωνική ανασφάλεια, μην μπορώντας ή μη θέλοντας να έρθει αντιμέτωπος με τον χρηματιστικό καπιταλισμό που κηδεμονεύει όλες του τις πρωτοβουλίες, έχει περιέλθει σε κατάσταση πλήρους αδυναμίας. Και, καθώς η προσπάθειά του να παίξει έναν ρόλο, συνασπίζοντας τον «Νότο» ή παρασύροντας τους γερμανούς γείτονες στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας στην Αφρική ξεθύμανε στο πέρασμα του χρόνου, παλινδρομεί μεταξύ αντιδημοτικότηταςκαι του φόβου μιας επικείμενης «τιμωρίας»των αγορών, κινδυνεύοντας να συνδυάσει και τα δύο.Ακυβερνησία από τη μια πλευρά, ακινησία από την άλλη: ιδού τι ονομάζεται κρίση του συστήματος.

Βεβαίως,αυτή η κρίση έχει κάθε φορά εθνικές ρίζες, προκύπτει όμως επίσης και από τις συνθήκες στην Ευρώπη. Κι έχει συνέπειεςγια όλη την Ευρώπη, που αναπόφευκτα θα επιδεινώσουν την κρίση, αν δεν βρεθεί κάποια συνολική λύση. Σήμερα, δεν έχουν προσβληθεί μόνον οι «περιφερειακές χώρες», αλλά δύο ιδρυτικά κράτη-μέλη της Ένωσης, τα πιο ισχυρά μετά τη Γερμανία. Δεδομένου ότι η εγκαθίδρυση ομοσπονδιακών θεσμών απέτυχε, αφού κανένα κράτος δεν τους επιθυμούσε, η χάραξη της πολιτικής αποφασίζεται πάντα με βάση τους συσχετισμούς ισχύοςμεταξύ των χωρών. Η παραλυσία, αν όχι η διάσπαση, είναι αναπόφευκτη. Και οι λαοί που γυρίζουν πλέον την πλάτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποτελέσουν τα πρώτα θύματα.

Είναι σημαντικόνα κατανοήσουμε τις αιτίες αυτής της κατάστασης, αν θέλουμε να σχεδιάσουμε λύσεις. Θα ήθελα να υπογραμμίσωδύο,που έχουν ζωτική σημασία. Για την πρώτη αρκεί μία λέξη:ανισότητες, καλπάζουσεςανισότητες. Πρόκειται για κοινωνικές ανισότητες, οι οποίες δεν αφήνουν ανέγγιχτη καμία χώρα (ούτε καν τη Γερμανία), αλλά κατανέμονται άνισα μεταξύ των γεωγραφικών περιοχών και των κρατών. Πρόκειται επομένως, κατά κάποιον τρόπο, για μια ανισότητα μέσα στην ανισότητα, την οποία η κρίση επιδείνωσε δραματικά, επιβάλλοντας σε ορισμένες μεσογειακές χώρες μια βιαιότητα που δεν απέχει πολύ από τη βία του πολέμου. Η διάλυση της κοινωνίας αντιφάσκει ωστόσο με τους διακηρυγμένους στόχουςτης Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πιθανότερο είναι ότι τα αντιπροσωπευτικά συστήματα διακυβέρνησης δεν θα μπορέσουν να αντέξουν για πολύ την κατάσταση της κοινωνικής διάλυσης. Και είναι γελοίο να πιστεύουμε ότι μπορούμε να επανιδρύσουμε την κοινοτική πολιτική, χωρίς να πάρουμε μέτρα δημόσιας σωτηρίας.

Αυτό μαςοδηγεί στη δεύτερη αιτία: την επιστροφήτων εθνικισμών, από τους οποίους δεν ξεφεύγουν σήμερα ούτε οι «κυρίαρχοι»ούτε οι «κυριαρχούμενοι». Πιθανότατα, το«ευρωπαϊκό σχέδιο» είχε υποτιμήσειτη δύναμητου εθνικισμού, όχι μόνο γιατί δεν έλαβε υπόψη του τις πολιτισμικέςπαραμέτρουςήτα ίχνη τωνμεγάλων τραγωδιώντου 20ούαιώνα, αλλά και επειδή η ασφάλειακαι η κοινωνική αλληλεγγύη οικοδομήθηκαν εξ ολοκλήρου πάνω στην εθνική συνοχή.Παραμένει ωστόσο βέβαιοότι ηεκτροπή τηςΕυρώπηςπρος μιανομισματική ένωση, που βρίσκεται στην υπηρεσίαμιας οικονομικής τάξηςαμιγώς ανταγωνιστικής,εξαπέλυσεστο εσωτερικό της τον πόλεμο όλων εναντίον όλων. Μέσα σ’ αυτό τον πόλεμο, οι πιο ισχυροί συντρίβουν τους πιο αδύναμους, προτού εκτεθούν και οι ίδιοι στις επιπτώσειςμιας παγκοσμιοποίησης της οποίας υπήρξαν τα πιόνια.

Ενάντια σε τέτοιου είδουςεξελίξειςδεν υπάρχειαπλή λύση, καθώς είναι απαραίτητη η σύμπραξη απόψεων, εχθρικών μεταξύ τους σήμερα, όπως και η ανατροπή κατευθύνσεων που θεωρούνται ταμπού. Αυτός όμως είναι ένας επιπλέον λόγος για να θέσουμε τώρα το ζήτημα της επανίδρυσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την ανοικοδόμηση μιας άλλης Ευρώπης. Αυτό –και ο Ούλριχ Μπεκ ορθώς το υπογραμμίζει στο τελευταίο του βιβλίο– μπορεί να προέλθει μόνο«από τα κάτω» ή από την ανεμπόδιστη ανάπτυξη τηςπρωτοβουλίας των πολιτών, που εκτείνεται σε ένα μεγάλο εύρος:από τη δημόσια συζήτησημέχρι τη διαμαρτυρία και την αγανάκτησηπου προκαλούν οιεπιπτώσειςτης κρίσης. Υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι δεν θα παρεκτραπεί η ίδιασε έναν εθνικισμό που θυματοποιεί,ότι θα αποδειχτεί ικανή να προτείνει εναλλακτικές λύσεις, οι οποίες θα έχουν νόημαγια την πλειοψηφίατων πολιτώντης ευρωπαϊκής ηπείρου. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότιθα χρειαστεί, επίσης, να αναδειχτεί μιαιστορικήηγεσία καιμιαπολιτική πρότασηπου να μπορεί να εισακουστεί από όλους, τον καθέναστο ιδίωμά του. Κάποιοι μίλησαν γιαένα ευρωπαϊκόNew Deal.Δεν θα το περιμένουμε, βέβαια, από την κυρία Μέρκελ…

Θακάνω ωστόσο την υπόθεση ότι μια τέτοια πρόταση πρέπει να προέλθειαπό τη Γερμανία, όχι επειδή αποτελεί «το κέντρο», αλλά επειδή είναι πρωταρχικό καθήκον να πειστείη μάζατων γερμανών πολιτώννα ανταλλάξουν τα (σχετικά) οφέληπου αντλούν από τηνκρίση καιτα (προσωρινά) πλεονεκτήματα της οικονομικήςυπεροχής τουςμετο συλλογικό συμφέρον όλων, μακροπρόθεσμα. Για να γίνει αυτό, απαιτείται να συντρέξουν πολλέςπροϋποθέσεις, καθεμιά από τις οποίες είναιδύσκολη, ενώ η εκπλήρωση όλων μοιάζει απίθανη. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο, όμως, θέλησα να τονίσω εδώ την αναγκαιότητά τους.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στη «Liberation», στις 2.5.2013

http://enthemata.wordpress.com/2013/05/12/balibar-3/#more-11712